Επιλέξτε ενότητα Β Ενότητα Το φυσικό περιβάλλον της Ελλάδας
Επιλέξτε ενότητα Β Ενότητα Το φυσικό περιβάλλον της Ελλάδας
Επιλέξτε ενότητα Β Ενότητα Το φυσικό περιβάλλον της Ελλάδας
Επιλέξτε ενότητα
Γεωγραφία Ε΄ Τάξης

Ενότητα Β. Το φυσικό περιβάλλον της Ελλάδας

Κεφάλαιο 22ο : Η χλωρίδα και η πανίδα της Ελλάδας

     Στο κεφάλαιο αυτό θα μάθετε:

Το μάθημα στο ψηφιακό βιβλίο

Εκτύπωση χαρτών Ελλάδας

 Χλωρίδα:

Το σύνολο των φυτικών ειδών που συναντάμε σε μια περιοχή.

 Ενδημικά φυτά:

Φυτά που τα συναντάμε μόνο σε ορισμένες περιοχές και πουθενά αλλού.

 Πανίδα:

Το σύνολο των ζωικών ειδών
που συναντάμε σε μια περιοχή.

 Η χλωρίδα της Ελλάδας

 Η μεγάλη ποικιλία φυτικών ειδών στην πατρίδα μας οφείλεται:

 Η πανίδα της Ελλάδας

Ο πρώτος που περιέγραψε την ελληνική πανίδα ήταν ο Αριστοτέλης τον 4ο αι. π.Χ. στο βιβλίο του «Περί τα ζώα ιστορίαι».

Σε αυτό περιγράφονται περίπου 600 είδη ζώων.

Η μεγάλη ποικιλία χλωρίδας που παρουσιάζει η Ελλάδα, η πλεονεκτική γεωγραφική της θέση (είναι το σταυροδρόμι τριών ηπείρων) και το πολύμορφο ανάγλυφο της είναι οι κυριότεροι λόγοι για την ύπαρξη πολλών ζώων στη χώρα μας.

Στην Ελλάδα έχουν καταγραφεί περισσότερα από 1.200 είδη σπονδυλωτών ζώων (47 απ’ τα οποία είναι ενδημικά) και περίπου 30.000 είδη ασπόνδυλων.

Κρητικός αίγαγρος γνωστός κι ως κρι-κρι, αγρίμι ή Κρητικό αγριοκάτσικο είναι ένα ενδημικό υποείδος αγριοκάτσικου και η μοναδική μορφή αιγάγρου στην Ευρώπη. Ο φυσικός του πληθυσμός περιορίζεται σήμερα σε 700 κατσίκια (2010) που ζουν στον Εθνικό Δρυμό της Σαμαριάς, στα Λευκά Όρη.

Η πανίδα της Ελλάδας δεν είναι καλά μελετημένη.


Υπολογίζεται ότι υπάρχουν περίπου 50.000 είδη ζώων στην πατρίδα μας, με ενδημισμό που φτάνει το 25% περίπου.

Τα περισσότερα ζωικά είδη ανήκουν στα έντομα.

Στη χώρα μας ζουν περισσότερα από 422 είδη πουλιών, πολλά από τα οποία μεταναστεύουν σε άλλες χώρες.


Από τα 147 είδη θηλαστικών της Ευρώπης 116 είδη ζουν στη χώρα μας. Από τα 474 είδη πτηνών του ευρωπαϊκού χώρου τα 407 έχουν εντοπιστεί στη χώρα μας.


Ακόμη υπάρχουν 16 είδη αμφίβιων και 58 είδη ερπετών.


Μια από τις πιο πλούσιες της Ευρώπης θεωρείται και η ιχθυοπανίδα της Ελλάδας. Περιλαμβάνει 79 είδη αυτόχθονων ψαριών.

Στα δάση της χώρας μας ζουν  αρκούδες, λύκοι, τσακάλια,κουνάβια, σκίουροι, νυφίτσες, αγριογούρουνα, ελάφια, ζαρκάδια, ασβοί, πολλά είδη ποντικών, σκαντζόχοιροι, διάφορα είδη μυγαλίδων, λαγοί κ.ά. , ενώ τα κύρια είδη των πουλιών είναι δρυοκολάπτες, ορεινές πέρδικες, αετοί, γεράκια, κουκουβάγιες, μπούφοι, όρνια, κούκοι, φάσες,φασοπερίστερα, αηδόνια, σπίνοι, καρδερίνες, τα σπάνια είδη αγριόκουρκος, βασιλαετός, θαλασσαετός κ.ά.

Η χλωρίδα και η πανίδα της χώρας μας τα τελευταία χρόνια αντιμετωπίζουν πολλά προβλήματα. Πολλοί φυτικοί και ζωικοί οργανισμοί εξαφανίστηκαν και άλλοι είναι υπό εξαφάνιση, γιατί ο άνθρωπος δεν διαχειρίστηκε με σύνεση τον τόπο τους. Σήμερα η πολιτεία, στην προσπάθειά της να διασώσει αυτούς τους οργανισμούς, έχει καταγράψει 700 είδη ζώων και 900 είδη φυτών ως προστατευόμενα, έτσι ώστε να συνεχίσουν να ζουν μακριά από την ανθρώπινη απειλή

Βιοποικιλότητα: Οι θησαυροί της ελληνικής φύσης

Ελληνική χλωρίδα η πλουσιότερη στην Ευρώπη

Ενδημικά βότανα, αγριολούλουδα και αρωματικάτα φυτά απο την ελληνικη χλωριδα

απειλούμενα ζωα

ΤΟ "ΚΟΚΚΙΝΟ ΒΙΒΛΙΟ ΑΠΕΙΛΟΥΜΕΝΩΝ ΖΩΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

Ζώα υπό εξαφάνιση

 Κάνε κλικ στην εικόνα για να παίξεις με τις πατημασιές των ζώων.

Κόκκινο Βιβλίο των Απειλούμενων Ζώων της Ελλάδας

H χλωρίδα και η πανίδα της ελλάδας from atavar
Τα ζώα της Ελλάδας.. from Υπουργείο Παιδείας

Τα θαλάσσια θηλαστικά της Ελλάδας

Τα περισσότερα είδη άγριας ζωής εξαφανίστηκαν στην αρχή του 20ου αιώνα.

Το μεγαλύτερο ζώο στην Ελληνική ύπαιθρο μετά την αρκούδα ήταν ο Λύγκας ο οποίος είχε εκλείψει, μα πρόσφατα ανακαλύφθηκαν ίχνη από ζώα που κατέβηκαν από την Αλβανία ή τα Σκόπια.  

Μόνο μερικά τσακάλια έχουν μείνει.

Λύκοι έχουν μείνει πολύ λίγοι και αν δεν αποζημίωναν τους βοσκούς για τα ζώα που χάνουν από αυτούς δεν θα είχε μείνει κανένας.

Η καφετιά αρκούδα υπάρχει σε πολύ μικρό αριθμό στη Ροδόπη και στην Πίνδο επειδή προστατεύεται.

Αγριογούρουνα υπάρχουν σε αρκετές περιοχές της χώρας αλλά δυστυχώς επιτρέπεται το κυνήγι τους.

Κάποιες αγριόγατες υπάρχουν σε Πίνδο και Ροδόπη  μα είναι τόσο λίγες που ελάχιστοι τις έχουν δει.

Λύγκας

τσακάλι

αγριόγατα

αγριογούρουνο

λύκος

Δες μια ωραία παρουσίαση για την πανίδα της Ελλάδας εδώ

Κεφάλαιο 1ο : O χάρτης
Κεφάλαιο 2ο : Είδη χαρτών
Κεφάλαιο 3o : Η ταυτότητα του χάρτη: Τίτλος και Υπόμνημα
Κεφάλαιο 4ο : Η ταυτότητα του χάρτη: Κλίμακα
Κεφάλαιο 5ο : Προσανατολισμός με τη βοήθεια του χάρτη

Επαναληπτικό Α΄ Ενότητας

Ενότητα Β:  Το φυσικό περιβάλλον της Ελλάδας

Κεφάλαιο 6ο : Η μορφή και το σχήμα της Ελλάδας

Κεφάλαιο 7ο : Η θέση της Ελλάδας στον κόσμο

Κεφάλαιο 8ο : Οι ακτές της Ελλάδα­ς

Κεφάλαιο 9ο : Οι θάλασσες της Ελλάδας

Κεφάλαιο 10ο : Νησιωτικά συμπλέγματα και νησιά της Ελλάδας

Κεφάλαιο 11ο : Η ζωή στα νησιά

Κεφάλαιο 12ο : Οι παραθαλάσσιοι οικισμοί της Ελλάδας

Επανάληψη κεφαλαίων 8-12

Κεφάλαιο 13ο : Τα βουνά της Ελλάδας

Κεφάλαιο 14ο : Οι πεδιάδες της Ελλάδας

Κεφάλαιο 15ο : Η ζωή στα βουνά και στις πεδιάδες

Επανάληψη κεφαλαίων 13-15

Κεφάλαιο 16ο : Η έννοια του κλίματος - Διαφορές καιρού και κλίματος
Κεφάλαιο 17ο : Το κλίμα της Ελλάδας
Κεφάλαιο 18ο : Καιρός, κλίμα και ανθρώπινες δραστηριότητες
Κεφάλαιο 19ο : Τα ποτάμια της Ελλάδας
Κεφάλαιο 20ο : Οι λίμνες της Ελλάδας
Κεφάλαιο 21ο : H ζωή στα ποτάμια και τις λίμνες της Ελλάδας
    Επανάληψη κεφαλαίων 19 - 21

Κεφάλαιο 22ο : Η χλωρίδα και η πανίδα της Ελλάδας
Κεφάλαιο 23ο : Η βλάστηση της Ελλάδας
Κεφάλαιο 24ο : Χαρακτηριστικά οικοσυστήματα της Ελλάδας

Επανάληψη κεφαλαίων 22 - 24

Κεφάλαιο 25ο : Αλλαγές στην επιφάνεια της Γης

Κεφάλαιο 26ο : Ο ρόλος των ηφαιστείων και των σεισμών στις αλλαγές της φύσης

Κεφάλαιο 27ο : Οι φυσικές καταστροφές στο χώρο της Ελλάδας 


Ενότητα Γ:  Το ανθρωπογενές περιβάλλον της Ελλάδας

Κεφάλαιο 28ο : Οι Έλληνες: Ένας λαός με μεγάλη κ­αι συνεχή ιστορία­

Κεφάλαιο 29ο : Ο πληθυσμός της Ελλάδας

Κεφάλαιο 30ό : Η γεωγραφική κατανομή του πληθυσμού της Ελλάδας

Κεφάλαιο 31ο : Τα μεγάλα αστικά κέντρα της Ελλάδας

Κεφάλαιο 32ο : Οι πόλεις της Ελλάδας

    Επανάληψη κεφλαίων 28 - 32

Κεφάλαιο 33ο : Η διοικητική διαίρεση της Ελλάδας
Κεφάλαιο 34ο : Τα γεωγραφικά διαμερίσματα και οι περιφέρειες της Ελλάδας
Κεφάλαιο 35ο : Οι νομοί της Ελλάδας

    Επανάληψη κεφλαίων 33 - 35
Κεφάλαιο 36ο : Η αγροτική παραγωγή στην Ελλάδα

Κεφάλαιο 37ο : Η κτηνοτροφική παραγωγή και η αλιεία στην Ελλάδα

Κεφάλαιο 38ο : Ο δασικός και ο ορυκτός πλούτος στην Ελλάδα

Κεφάλαιο 39ο : Η βιομηχανική παραγωγή στην Ελλάδα

  Επανάληψη κεφλαίων 36 - 39

Κεφάλαιο 40ο : Οι υπηρεσίες στην Ελλάδα

Κεφάλαιο 41ο : Οι συγκοινωνίες στην Ελλάδα

Κεφάλαιο 42ο : Οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε.Ε.)

Κεφάλαιο 43ο : Η σημασία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

  Επανάληψη κεφλαίων 40 - 43

Παρουσιάσεις

Αρβανιτίδης Θεόδωρος

Άγγελος Χαραλάμπους

Γεωγραφικό γλωσσάριο

Απαντήσεις στις εργασίες του τετραδίου εργασιών

Ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι σωστές και ποιες λανθασμένες; Γράψε «Σ» για τη σωστή και «Λ» για τη λανθασμένη στο


Α) Ενδημικά λέγονται τα φυτά που φύονται σε μια περιοχή λόγω του κλίματος και απαντώνται μόνο στην περιοχή αυτή

Β) Η μεγάλη ποικιλία της πανίδας στη χώρα μας οφείλεται στο εύκρατο κλίμα της

Γ) Η πανίδα μιας περιοχής εξαρτάται από τη χλωρίδα που αναπτύσσεται στην περιοχή αυτή

Δ) Πολλά είδη φυτών και ζώων είναι υπό εξαφάνιση, επειδή ο άνθρωπος εκμεταλλεύτηκε ασυλλόγιστα τον χώρο ανάπτυξης και ζωής τους

Ε) Χλωρίδα είναι το σύνολο των φυτών και των ζώων που  απαντώνται σε μια περιοχή


 σπάνια ενδημικά φυτά της χώρας μας

Φυτά που κινδυνεύουν

Απειλούμενα ζώα της Ελλάδας που κινδυνεύουν με εξαφάνιση

QUIZ: Η χλωρίδα της Ελλάδας!

QUIZ: Η πανίδα της Ελλάδας!

Απειλούμενα ζώα της Ελλάδας + QUIZ

ΛΙΓΟ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΞΑΦΑΝΙΣΗ
VIDEO

2. Ο αιγαιόγλαρος, η λαγγόνα, ο βασιλαετός, ο γυπαετός, το κιρκινέζι είναι μερικά απειλούμενα είδη πουλιών, τα οποία τέθηκαν κάτω από την προστασία της πολιτείας. Σε συνεργασία με τους συμμαθητές σου βρες φωτογραφίες των πουλιών αυτών και συγκέντρωσε πληροφορίες για τη ζωή τους.

Ο Αιγαιόγλαρος (Larus audouinii) είναι ο μόνος γλάρος που απαντάται αποκλειστικά στη Μεσόγειο.

Έχει  άσπρο σώμα και γκρίζες φτερούγες με μαύρες άκρες , κόκκινο ογκώδες ράμφος ράμφος και σκούρα πόδια.


























  








Πληθυσμοί έχουν καταγραφεί στην Αλγερία, στην Κύπρο, στη Γαλλία, στην Ελλάδα, στην Ιταλία, στο Μαρόκο, στην Ισπανία, στην Τυνησία και στην Τουρκία.

Τρέφεται κοντά στις ακτές, κυρίως με μικρά αφρόψαρα.

Στο παρελθόν ο Αιγαιόγλαρος ήταν πολύ πιο σπάνιος, οι αριθμοί του όμως αυξήθηκαν πρόσφατα και υπολογίζονται τώρα στα 18.700 ζευγάρια.

Στην Ελλάδα εκτιμάται ότι υπάρχουν περίπου 600 ζευγάρια Αιγαιόγλαρων σε πάνω από 20 μικρές διάσπαρτες αποικίες, που είναι ο μεγαλύτερος πληθυσμός στην ανατολική Μεσόγειο.



Η Λαγγόνα είναι υδρόβιο πτηνό της οικογενείας των Φαλακροκορακιδών, που απαντά και στον ελλαδικό χώρο. Η λαγγόνα είναι ο μικρότερος κορμοράνος στον κόσμο. Έχει μικρό μέγεθος (ο μικρότερος σωζόμενος κορμοράνος) και σκούρο καφέ-μαυριδερό πτέρωμα.

Η Ελλάδα είναι η μοναδική χώρα της Ε.Ε. όπου αναπαράγεται η Λαγγόνα. Στις Λίμνες Μικρή Πρέσπα και Κερκίνη βρίσκονται οι σημαντικότερες αποικίες της, ενώ υπάρχει κι ένας μικρός πληθυσμός στη Λίμνη Πετρών. Ο αναπαραγόμενος πληθυσμός του είδους στη χώρα μας, φαίνεται να ξεπερνά τα 600 ζευγάρια.
































 

Ζει σε υγροτόπους με στάσιμα ή λίγο ρέοντα ρηχά γλυκά νερά και σπανιότερα, το χειμώνα, σε παράκτιους υγροτόπους. Φωλιάζει κατά αποικίες σε καλαμιώνες ή σε πυκνά δένδρα, μόνο του ή με ερωδιούς, Κορμοράνους, Χουλιαρομύτες κ.ά.. Τρέφεται με μικρά ψάρια και σπανιότερα με μικρά υδρόβια θηλαστικά και καρκινοειδή που πιάνει βουτώντας.

Οι κυριότεροι λόγοι μείωσης των πληθυσμών της Λαγγόνας τα τελευταία έτη, είναι η αποξήρανση και η σοβαρή υποβάθμιση των υγροτόπων, η ρύπανση των γλυκών νερών, η ενόχληση και η καταστροφή των παρόχθιων δασών, καθώς και το παράνομο κυνήγι και ο πνιγμός πολλών Λαγγόνων σε δίχτυα.


Ο Βασιλαετός  είναι ο σπανιότερος αετός της Ελλάδας και ένα από τα σπανιότερα αρπακτικά πουλιά των χωρών της Μεσογείου.

Είναι από τα μεγαλύτερα μέλη του γένους και μόνον ο χρυσαετός είναι λίγο μεγαλύτερος σε μέγεθος και με μεγαλύτερη ουρά. Όμως ο βασιλαετός έχει το μεγαλύτερο λαιμό από τους μεγάλους αετούς.

Μήκος σώματος: (68-) 74 έως 83 (-85) εκατοστά.

Άνοιγμα πτερύγων: (175-) 190 έως 210 (-216) εκατοστά.

Βάρος: Αρσενικό 2,45-2,72 κιλά, θηλυκό 3,16-4,53 κιλά.

Έχει χρώμα πολύ σκούρο καφέ, σχεδόν μαύρο. Η ουρά είναι ασημογκρίζα καφετιά με μικρές παράλληλες, λεπτές μαυριδερές λωρίδες. Η ίριδα είναι ανοιχτή γκρίζα, το ράμφος είναι γκρίζο με μαύρο άγκιστρο.
































Τρέφεται με τρωκτικά, ερπετά και άλλα μικρά ζώα, που πιάνει με τα δυνατά νύχια και το ράμφος του. Κάθε ζευγάρι γεννά 2-3 αυγά.

Στην Ελλάδα έρχονται πλέον μόνο μεταναστευτικοί πληθυσμοί, κυρίως νεαρών ατόμων, ενώ δεν υπάρχουν πια ενδείξεις φωλιάσματος και κατατάσσεται στα Κινδυνεύοντα Eίδη.

Η δραματική μείωση του αριθμού αυτών των πανέμορφων και τόσο χρήσιμων πουλιών, οφείλεται στο παράνομο κυνήγι, στα γεωργικά δηλητήρια και στη συρρίκνωση των δασών.



Ο Γυπαετός είναι το μεγαλύτερο πτηνό της Ευρώπης. Το μήκος του σώματος του μπορεί να φτάσει τα 125 εκατοστά και το άνοιγμα των φτερών του τα 277 εκατοστά. Το βάρος του κυμαίνεται από 5.6 έως 7 κιλά.

Στην νότιο ανατολική Ευρώπη ζουν μόνο στην Κρήτη όπου υπάρχουν 4-6 ζευγάρια. Ο συνολικός τους πληθυσμός είναι λιγότερο από 30 άτομα.









































Το ελληνικό του όνομα Γυπαετός προκύπτει από το παρουσιαστικό του, συνδυάζει την μεγαλοπρέπεια του αετού και τις διατροφικές συνήθειες των όρνιων, πτωματοφάγος.

Το λατινικό όνομα barbatus σημαίνει "γενειοφόρος" εξαιτίας των φτερών κάτω από το ράμφος του που μοιάζουν με γένια.

Είναι ημερόβια αρπακτικά πτηνά. Το 85-90% της λείας τους αποτελείται από κόκαλα και το μεδούλι τους. Τα γαστρικά υγρά του στομαχιού τους είναι τα πιο ισχυρά στο ζωικό βασίλειο (pH1). Μπορούν να χωνέψουν ένα μεγάλο κόκαλο μέσα σε 24 ώρες.

Ο Γυπαετός καταπίνει τα μικρά κόκαλα ολόκληρα. Τα μεγαλύτερα τα κουβαλάει στον αέρα και τα αφήνει να πέσουν σε συγκεκριμένα κοφτερά βράχια για να σπάσουν. Σπάνια επιτίθενται σε ζωντανά θηράματα όπως χελώνες και σαύρες αλλά πιο συχνά σε σχέση με άλλα όρνια. Τα αγριοκάτσικα και τα πρόβατα που πεθαίνουν στα βουνά της Κρήτης είναι η κύρια τροφή φαγητού τους.

Σπάνια απαντώνται σε υψόμετρα κάτω των 1.000 μέτρων, συνήθως ζουν πάνω από τα 2.000 μέτρα. Στο Έβερεστ μπορούν να ζήσουν σε υψόμετρο 7.300 και έχουν παρατηρηθεί να πετάνε στα 7.800 μέτρα.


Το Κιρκινέζι  (Falco naumanni ) είναι είδος γερακιού (είδος Τρωτό ως Σχεδόν Απειλούμενο)  που απαντάται στον ελλαδικό χώρο και αποτελεί «δείκτη υγείας» του περιβάλλοντος.

Είναι ένα κομψό, μικροκαμωμένο γεράκι, με σχετικά στενά, μυτερά φτερά και στενή ουρά. Έχει μήκος 29-32 cm, η ουρά του φτάνει τα 11-12 cm και έχει άνοιγμα φτερών 58-72 cm. Το θηλυκό έχει βάρος 160 gr και είναι εμφανώς πιο ογκώδες από το αρσενικό με βάρος 140 gr. Το Κιρκινέζι είναι ένα από τα πιο μικρόσωμα γεράκια στην Ευρώπη.



































Είναι μεταναστευτικό είδος και έρχεται στην Ελλάδα το καλοκαίρι για αναπαραγωγή. Τον χειμώνα είναι απίθανο να τα δούμε στη χώρα μας, εκτός από εξαιρετικά σπάνιες περιπτώσεις. Νωρίς την άνοιξη, όταν επιστρέφουν από την Αφρική όπου ξεχειμώνιασαν, θα τα δούμε σε μεγάλες ομάδες σε στήλους της ΔΕΗ ή του ΟΤΕ, ή όλα μαζί σε μεμονωμένα δέντρα στον κάμπο.

Χτίζει τη φωλιά του κυρίως στις μικρές τρύπες στις στέγες. Η γέννα είναι (3 έως 6) αυγά που τα επωάζει κυρίως το θηλυκό για 28 ημέρες.

Προτιμάει τα ανοιχτά οικοσυστήματα ( λιβάδια, καλλιεργημένους αγρούς, ξερές τοποθεσίες τύπου στέπας και χαμηλούς λόφους με λίγη βλάστηση).

Τρέφεται με έντομα, που αποτελούν έως και το 80% της διατροφής του. Κυνηγάει κυρίως ακρίδες και γρύλους  αλλά συχνά παρατηρείται να κυνηγάει και  ποντίκια και σαύρες  στα χωράφια.