ΦΥΣΙΚΑ Ε΄Τάξης
ΦΥΣΙΚΑ Ε΄Τάξης
ΦΥΣΙΚΑ Ε΄Τάξης
ΦΥΣΙΚΑ Ε΄Τάξης
Φυσικά Ε΄ Τάξης

Κεφάλαιο 3ο : Ενέργεια

ΦΕ 1 - Η ενέργεια έχει πολλά πρόσωπα

ΦΕ2: Η ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΑΠΟΘΗΚΕΥΕΤΑΙ

ΦΕ3: Η ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΑΛΛΑΖΕΙ ΣΥΝΕΧΩΣ ΜΟΡΦΗ

ΦΕ4: Η ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΥΠΟΒΑΘΜΙΖΕΤΑΙ

ΦΕ5: ΤΡΟΦΕΣ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑ

Επανάληψη στην ενέργεια

ΦΕ1: Η ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΕΧΕΙ ΠΟΛΛΑ ΠΡΟΣΩΠΑ

ΦΕ2: Η ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΑΠΟΘΗΚΕΥΕΤΑΙ

ΦΕ3: Η ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΑΛΛΑΖΕΙ ΣΥΝΕΧΩΣ ΜΟΡΦΗ

ΦΕ4: Η ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΥΠΟΒΑΘΜΙΖΕΤΑΙ (έχει αφαιρεθεί από την ύλη)

ΦΕ5: ΤΡΟΦΕΣ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑ

Επανάληψη  

Το μάθημα στο ψηφιακό βιβλίο

Τετράδιο Εργασιών

(να διδαχθεί στο τέλος της σχολικής χρονιάς , αν υπάρχει ο χρόνος)

Βιβλίο δασκάλου

Τι είναι η ενέργεια;

Ενέργεια: εν + έργο - έργο μέσα σε κάτι…

Είναι δύσκολο να δώσει κανείς έναν ορισμό για το τι είναι ενέργεια.

Θα μπορούσαμε να πούμε ότι ένα σώμα έχει ενέργεια όταν μπορεί να

προκαλέσει στον εαυτό του ή στο περιβάλλον μια μεταβολή.


Η ενέργεια είναι απαραίτητη για όλες τις μεταβολές στη φύση .

Τίποτε δεν γίνεται χωρίς αυτήν.

Δεν μπορούμε πάντοτε να την παρατηρήσουμε,  αλλά αισθανόμαστε την επίδρασή της σε εμάς και γενικότερα στον κόσμο μας.

Χαρακτηριστικά της ενέργειας:

α) ούτε δημιουργείται, ούτε χάνεται

β) έχει διάφορες μορφές

γ) μπορεί να μετατραπεί από μια μορφή σε μια άλλη

δ) μεταφέρεται από ένα σώμα σε ένα άλλο

ε) αποθηκεύεται

Ο άνθρωπος , όπως και όλοι οι ζωντανοί οργανισμοί για να ζήσουν χρειάζονται ενέργεια.


•Για να κινηθεί ένα αυτοκίνητο χρειάζεται ενέργεια.


•Για να μαγειρέψουμε χρειαζόμαστε ενέργεια.


 Μορφές ενέργειας

Ανάλογα με την προέλευσή της και τον τρόπο που τη χρησιμοποιούμε ονομάζουμε την ενέργεια:

κινητική, δυναμική, ηλεκτρική,

χημική, πυρηνική, θερμική ή θερμότητα , φωτεινή , ηχητική.

Χημική είναι η ενέργεια που είναι αποθηκευμένη στα τρόφιμα, και στα καύσιμα (ξύλα, πετρέλαιο, φυσικό αέριο).

Η χημική ενέργεια απελευθερώνεται με την καύση που είναι μια χημική αντίδραση.

Η ενέργεια που απελευθερώνεται κατά την καύση δεν χάνεται αλλά μετατρέπεται σε άλλες μορφές.

 Ηλεκτρική είναι η ενέργεια που μεταφέρεται από το ηλεκτρικό ρεύμα

Μέσω των ηλεκτρικών κυκλωμάτων η ηλεκτρική ενέργεια μεταφέρεται από τις ηλεκτρικές πηγές σε διάφορες συσκευές που την μετατρέπουν σε άλλες μορφές.

Πυρηνική ονομάζεται η ενέργεια που είναι αποθηκευμένη στον πυρήνα των ατόμων.


Για να απελευθερωθεί πρέπει να μεταβληθεί ο πυρήνας των ραδιενεργών στοιχείων (ουράνιο, πολώνιο, πλουτώνιο κ.ά).


Η μεταβολή αυτή μπορεί να είναι είτε σχάση (διάσπαση) πυρήνων είτε σύντηξη (συνένωση) πυρήνων.

Θερμότητα ονομάζεται η ενέργεια που ρέει από ένα σώμα σε ένα άλλο, λόγω της διαφοράς θερμοκρασίας των δυο σωμάτων και πάντα από το θερμότερο στο ψυχρότερο.


Σχεδόν σε κάθε μετατροπή μιας μορφής ενέργειας σε μια άλλη εμφανίζεται η θερμότητα.

Φωτεινή ενέργεια ονομάζεται η ενέργεια που που μεταφέρει το φως.

Ηχητική ενέργεια χαρακτηρίζεται εκείνη η ενέργεια που γίνεται αντιληπτή από το αισθητήριο όργανο της  ακοής, το αφτί , ως αποτέλεσμα της κίνησης των μορίων  του αέρα.

Κινητική ενέργεια είναι η ενέργεια που έχουν τα  σώματα εξαιτίας της κίνησής τους.

Για να έχει κινητική ενέργεια ένα σώμα Πρέπει να  ΚΙΝΕΙΤΑΙ.

Η κινητική ενέργεια αυξάνεται πολύ με την ταχύτητα.

Ένα αυτοκίνητο δηλαδή που τρέχει με 100 χλμ./ώρα έχει  τέσσερις φορές περισσότερη κινητική ενέργεια σε σχέση με ένα αυτοκίνητο που τρέχει με 50 χλμ./ώρα.

Δυναμική ονομάζεται η ενέργεια που έχει ένα σώμα ή  εξαιτίας της θέσης του (ύψος που βρίσκεται), ή της κατάστασης (παραμόρφωσης) που βρίσκεται.

Η δυναμική ενέργεια είναι συσσωρευμένη ενέργεια που περιμένει απλώς να απελευθερωθεί για να μετατραπεί σε άλλες μορφές ενέργειας.

Η κινητική και η δυναμική είναι οι δύο βασικές μορφές ενέργειας .

Θα μπορούσαμε όλες τις υπόλοιπες μορφές ενέργειας να τις κατατάξουμε σε μια από τις δύο αυτές μορφές.

Η ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΕΧΕΙ ΠΟΛΛΑ ΠΡΟΣΩΠΑ
Η ενέργεια έχει πολλά πρόσωπα from Γρηγόρης Ζερβός

Απαντήσεις στο Τετράδιο Εργασιών

Ενέργεια - Αντιστοίχιση

Ενέργεια - Συμπλήρωσε τα κενά

Εργαστήρι ενέργειας

Εξάσκηση
Η ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΑΠΟΘΗΚΕΥΕΤΑΙ

 Η ενέργεια στο σύμπαν δεν παράγεται από το

μηδέν και δεν εξαφανίζεται.

Μετατρέπεται όμως διαρκώς από μία μορφή σε

μία άλλη και αποθηκεύεται στα σώματα σε

διάφορες μορφές.

Η συνολική ενέργεια διατηρείται.

ΑΡΧΗ ΔΙΑΤΗΡΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

Τα σώματα που περιέχουν αποθηκευμένη

ενέργεια, την οποία μπορούν να

απελευθερώσουν, για να χρησιμοποιηθεί σε μία

άλλη μορφή ονομάζονται πηγές ενέργειας ή

αποθήκες ενέργειας.

ΠΗΓΕΣ Ή ΑΠΟΘΗΚΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

Σχεδόν όλη η ενέργεια που χρησιμοποιούμε προέρχεται  

άμεσα ή έμμεσα από την ακτινοβολία του Ήλιου.

Με διαφορετικά «πρόσωπα», με διαφορετικές μορφές,  

ένα μέρος της ενέργειας που ακτινοβολεί ο Ήλιος,  

αποθηκεύεται στη Γη σε διάφορες «αποθήκες» ενέργειας,  

που τις ονομάζουμε πηγές ενέργειας.


Πηγές ενέργειας αποτελούν ο Ήλιος, τα τρόφιμα, το  

πετρέλαιο και το φυσικό αέριο, οι ορυκτοί άνθρακες, η  

βιομάζα, ο άνεμος και το νερό.

 Στις πηγές ενέργειας δεν δημιουργείται ενέργεια

αλλά μετατρέπεται μια μορφή ενέργειας σε κάποια άλλη,

ώστε να είναι χρήσιμη στον άνθρωπο.

 π.χ. Η μπαταρία είναι μια πηγή ενέργειας.

Σε αυτήν αποθηκεύεται  χημική ενέργεια και μετατρέπεται σε ηλεκτρική ενέργεια.

Η γεννήτρια μετατρέπει τη χημική ενέργεια (του πετρελαίου που καίει) σε ηλεκτρική.

Xημική ενέργεια (σπίρτο): Aπελευθερώνεται ως  θερμική και  φωτεινή ενέργεια

Μάθε για τις ανανεώσιμες πηγές και για την εξοικονόμηση ενέργειας

Ανανεώσιμες και μη ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (εφαρμογή)

Εξάσκηση

Απαντήσεις στο Τετράδιο Εργασιών

η ενέργεια αποθηκεύεται

Μορφές ενέργειας

Αξιοποίηση ενέργειας

Εξοικονόμηση ενέργειας

Επαναληπτικό φυλλάδιο στην ενέργεια

Ερωτήσεις αξιολόγησης σστην ενέργεια

Θεωρία - Ενέργεια

Γλωσσάρι...


Πηγές ονομάζουμε τις «αποθήκες» ενέργειας.

Μορφές ονομάζουμε τα διαφορετικά «πρόσωπα» με τα οποία εμφανίζεται και η χρησιμοποιείται η ενέργεια.

Υποβάθμιση της ενέργειας ονομάζουμε τη μετατροπή της σε μορφές που δεν μπορούμε να αξιοποιήσουμε.

KiloJoule (kJ) ονομάζουμε τη μονάδα μέτρησης της ενέργειας. Στα τρόφιμα πολλές φορές χρησιμοποιείται και μια παλαιότερη μονάδα μέτρησης, η χιλιοθερμίδα (kcal).

Με μια ματιά...


• Ανάλογα με την προέλευσή της και τον τρόπο με τον οποίο τη χρησιμοποιούμε δίνουμε στην ενέργεια διάφορα ονόματα. Τα «πρόσωπα» αυτά της ενέργειας τα ονομάζουμε μορφές ενέργειας.

• Διάφορες μορφές ενέργειας είναι η θερμότητα, η ηλεκτρική ενέργεια, η κινητική και η δυναμική ενέργεια, η πυρηνική, η χημική, η θερμική και η φωτεινή ενέργεια.

• Η κινητική και η δυναμική είναι οι δύο βασικές μορφές ενέργειας.

• Η ενέργεια μετατρέπεται συνεχώς από τη μια μορφή στην άλλη.

• Με τις δραστηριότητές μας η ενέργεια υποβαθμίζεται, μετατρέπεται δηλαδή σε μορφές που δεν μπορούμε να αξιοποιήσουμε.

• Η συνολική ενέργεια στη φύση διατηρείται, η ενέργεια δεν εμφανίζεται από το τίποτα ούτε εξαφανίζεται.

• Οι καθημερινές ανάγκες του οργανισμού μας σε ενέργεια καλύπτονται από τις τροφές που καταναλώνουμε.

Η ενέργεια μπορεί να αλλάζει μορφές.


 Μάλιστα πολλές φορές πρέπει ο άνθρωπος να μετατρέψει μια μορφή ενέργειας σε μία άλλη για να τη χρησιμοποιήσει στη ζωή του.

 
Αυτό γίνεται με τη βοήθεια συσκευών ή μηχανών, που λέγονται μετατροπείς ενέργειας.


Σε κάθε μετατροπή ενέργειας από τη μια μορφή σε άλλη λέμε ότι συμβαίνει ένα φυσικό φαινόμενο
Σε κάθε μετατροπή είναι δυνατόν να συμμετέχουν και περισσότερες από δύο μορφές ενέργειας.


Σε όλες τις συσκευές που χρησιμοποιούμε στην καθημερινή ζωή μας η ενέργεια μετατρέπεται από τη μια μορφή στην άλλη.

 π.χ. Στο τηλεκατευθυνόμενο η χημική ενέργεια της μπαταρίας μετατρέπεται σε ηλεκτρική και κινητική ενέργεια.

Η γεννήτρια μετατρέπει τη χημική ενέργεια (του πετρελαίου που καίει)  σε ηλεκτρική.

Xημική ενέργεια (σπίρτο): Aπελευθερώνεται ως  θερμική και  φωτεινή ενέργεια

Στον ανεμιστήρα η ηλεκτρική ενέργεια  μετατρέπεται σε κινητική και θερμότητα

Η δυναμική ενέργεια της τεντωμένης χορδής του τόξου μετατρέπεται σε κινητική, αν την αφήσουμε ελεύθερη.

Η ηλιακή ενέργεια που μαζεύει ο ηλιακός συλλέκτης μετατρέπεται σε ηλεκτρική για να ηλεκτροδοτήσει ένα σπίτι ή μια πόλη, να ζεστάνει το νερό σ' έναν ηλιακό θερμοσίφωνα, να κινήσει ένα ηλιακό αυτοκίνητο, να βάλει σε λειτουργία ένα ηλιακό κομπιουτεράκι, και πολλά άλλα.

Ο ανεμόμυλος παίρνει την ενέργεια του ανέμου (αιολική) και την μετατρέπει σε κινητική (οπότε περιστρέφεται η φτερωτή του και μεταφέρεται η κινητική ενέργεια στο εσωτερικό του, για να κινηθούν οι μυλόπετρες και να αλέσουν τους καρπούς).

Οι ανεμογεννήτριες παίρνουν την ενέργεια του ανέμου, την μετατρέπουν σε κινητική (με την περιστροφή των ελίκων)  και κατόπιν σε ηλεκτρική.

Στο υδροηλεκτρικό εργοστάσιο η δυναμική ενέργεια του νερού μετατρέπεται σε κινητική -καθώς πέφτει το νερό- και αμέσως μετά σε ηλεκτρική .

Η δυναμική ενέργεια των ελατηρίων μετατρέπεται σε κινητική μόλις τα αφήσουμε ελεύθερα.

Η ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΑΛΛΑΖΕΙ ΣΥΝΕΧΩΣ ΜΟΡΦΗ

Η ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΑΛΛΑΖΕΙ ΣΥΝΕΧΩΣ ΜΟΡΦΗ

Η ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΑΛΛΑΖΕΙ ΣΥΝΕΧΩΣ ΜΟΡΦΗ

QUIZ - Μετατροπές ενέργειας

QUIZ - Μετατροπές ενέργειας 2

QUIZ - Μετατροπές ενέργειας 3

QUIZ - Μετατροπές ενέργειας 4

Απαντήσεις στο Τετράδιο Εργασιών

(έχει αφαιρεθεί από την ύλη)

Με τις δραστηριότητές μας η ενέργεια μετατρέπεται διαρκώς σε μορφές που δεν μπορούμε να αξιοποιήσουμε. Όπως λέμε διαφορετικά, η ενέργεια υποβαθμίζεται. Όταν η ενέργεια μετατρέπεται από μια μορφή σε μια άλλη, ένα μέρος της ενέργειας μετατρέπεται σε μορφή που δεν μπορεί να αξιοποιηθεί, συνήθως σε θερμότητα.

Η ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΥΠΟΒΑΘΜΙΖΕΤΑΙ
Ενέργεια: μορφές και μετατροπές
Κλικ για εκτέλεση

Ενέργεια: μορφές και μετατροπές

Ο άνθρωπος για να ζήσει χρειάζεται ενέργεια, που την παίρνει από τις διάφορες τροφές.


Αυτές περιέχουν χημική ενέργεια που ο άνθρωπος την αποθηκεύει και τη μετατρέπει σε κινητική (κίνηση σώματος), δυναμική (σύσπαση μυών), θερμική (διατήρηση θερμοκρασίας σώματος) και ηλεκτρική (επικοινωνία εγκεφάλου με μέρη σώματος).

Η Ενέργεια που χρειάζεται κάθε άνθρωπος γι αυτές τις λειτουργίες ονομάζεται βασικός μεταβολισμός και εξαρτάται:


Όλες οι τροφές δεν προσφέρουν την ίδια ποσότητα ενέργειας.




Αγγούρι  63 kJ

(Στις εικόνες οι θερμίδες (Kj) είναι για 100 γραμμάρια)

Μακαρόνια 1112


Σουβλάκι 954

Πίτσα  1238

Ρεβίθια σούπα 753

Coca Cola  150

Ψωμί  753

Γάλα αγελαδινό 280

Για να λειτουργεί κανονικά ο οργανισμός του ανθρώπου θα πρέπει να παίρνει από τις τροφές την ποσότητα ενέργειας που χρειάζεται. Θα πρέπει ανάλογα με την ηλικία και την εργασία του να ακολουθεί μια σωστή διατροφή.

aaaaaaaaaaaaaa

Μονάδες μέτρησης της ενέργειας

Kilojoule (kJ)
Κιλοτζάουλ

Kcal
(κιλοκάλ) - χιλιοθερμίδα

1 Kcal = 4,2 KJ

Αν η ενέργεια που παίρνουμε με το φαγητό μας είναι περισσότερη από αυτή που μας είναι απαραίτητη, αν τρώμε περισσότερο απ' όσο πρέπει, ο οργανισμός μας αποθηκεύει την παραπανίσια ενέργεια δημιουργώντας λίπος.

Εδώ μπορούμε να υπολογίσουμε τις καθημερινές μας ανάγκες σε θερμίδες συμπληρώνοντας το ύψος, το βάρος και την ηλικία μας:

Διατροφή & Άσκηση
Κλικ για εκτέλεση

Διατροφή & Άσκηση

ΤΡΟΦΕΣ & ΕΝΕΡΓΕΙΑ

Τροφές και ενέργεια 1

Αρβανιτίδης Θεόδωρος Εξάσκηση

Τροφές και ενέργεια 2

Τροφές και ενέργεια 3

Τροφές και ενέργεια 4

Τροφές & ενέργεια from Γρηγόρης Ζερβός

Απαντήσεις στο Τετράδιο Εργασιών

Βαρίδια & Ελατήρια (Phet)

Θεωρία - Ενέργεια 2

Ξερόλες της Πρωτοβάθμιας

Η ενέργεια αποθηκεύεται from Γρηγόρης Ζερβός

ΠΗΓΗ: e-mathima

Πυραμίδα διατροφής Τα συστατικά των τροφών

Γρηγόρης Ζερβός

 Αρβανιτίδης Θεόδωρος

QUIZ στην ενέργεια 2

QUIZ στην ενέργεια