ΦΥΣΙΚΑ Ε΄Τάξης
ΦΥΣΙΚΑ Ε΄Τάξης
ΦΥΣΙΚΑ Ε΄Τάξης
ΦΥΣΙΚΑ Ε΄Τάξης
Φυσικά Ε΄ Τάξης

Κεφάλαιο 1ο : ΥΛΙΚΑ ΣΩΜΑΤΑ

ΦΕ1: ΟΓΚΟΣ

ΦΕ2: ΜΑΖΑ

ΦΕ3: ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ

   Επανάληψη στα υλικά σώματα

Το μάθημα στο ψηφιακό βιβλίο

Τετράδιο Εργασιών

Τι είναι η ύλη;

Ύλη είναι το υλικό από το οποίο αποτελείται οτιδήποτε υπάρχει γύρω μας. Όλα τα σώματα, στερεά, υγρά αέρια, μικρά ή μεγάλα είναι φτιαγμένα από ύλη. Από ύλη είμαστε φτιαγμένοι και εμείς οι άνθρωποι.

Από ύλη αποτελείται οτιδήποτε μπορούμε:

- να αγγίξουμε

- να δούμε

- να αισθανθούμε (μυρίσουμε)


Η ύλη μπορεί να είναι:

- σκληρή σαν το ατσάλι

- μαλακή σαν την πλαστελίνη

- αόρατη σαν τον αέρα

ΔΟΜΗ ΤΗΣ ΥΛΗΣ

Παντού γύρω μας υπάρχει ύλη.

Όλα τα σώματα, στερεά, υγρά ή αέρια, μικρά ή μεγάλα είναι φτιαγμένα από ύλη, όπως και εμείς οι ίδιοι.

Μόνο στο κενό δεν υπάρχει ύλη.

ΥΛΗ - ΕΝΕΡΓΕΙΑ

Η ύλη αποτελεί μία από τις δύο πιο βασικές έννοιες των φυσικών επιστημών.

Η δεύτερη εξίσου βασική έννοια είναι η ενέργεια.


Η ύλη και η ενέργεια αποτελούν στην ουσία τις δύο όψεις του ίδιου νομίσματος!


Η ύλη μπορεί να μετατραπεί σε ενέργεια και η ενέργεια σε ύλη.

 ΥΛΗ     ΕΝΕΡΓΕΙΑ

ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΥΛΙΚΩΝ ΣΩΜΑΤΩΝ

 Βασικές Ιδιότητες              Άλλες Ιδιότητες

      
Στερεά - Υγρά - Αέρια

Ήδη τον 5° αιώνα π.Χ. ο Δημόκριτος χωρίς να έχει στη διάθεσή του κανένα από τα σύγχρονα όργανα, υποστήριξε ότι, αν τεμαχίσουμε την ύλη σε ολοένα και μικρότερα κομμάτια, θα φτάσουμε σε ένα αδιαίρετο σωματίδιο.

Ονόμασε αυτό το σωματίδιο άτομο, από το στερητικό «α» και τη λέξη «τέμνω» που σημαίνει κόβω, διαιρώ.

Άρα, η λέξη ά-τομο σημαίνει αυτό που δεν κόβεται.


Μόρια και άτομα

Η ύλη αποτελείται από μικροσκοπικά σωματίδια, τόσο μικρά που δισεκατομμύρια από αυτά χωρούν στο κεφάλι μιας καρφίτσας.

Μόριο

Το μόριο είναι το μικρότερο σωματίδιο της ύλης που διατηρεί τις ιδιότητες του σώματος στο οποίο ανήκει.  

Άτομο

Τα μόρια αποτελούνται από ακόμα μικρότερα σωματίδια, τα άτομα. Άτομο είναι το μικρότερο σωματίδιο της ύλης που μπορεί να συνδυαστεί με άλλα άτομα και να σχηματίσει μόρια.

Τα άτομα αποτελούνται από ακόμα μικρότερα σωματίδια, τα πρωτόνια, τα νετρόνια και τα ηλεκτρόνια.

Τα πρωτόνια και τα νετρόνια αποτελούνται  από ακόμη μικρότερα σωματίδια, τα κουάρκ.

Σήμερα θεωρούμε τα ηλεκτρόνια και τα κουάρκ θεμελιώδη ή αλλιώς στοιχειώδη σωματίδια από τα οποία αποτελείται η ύλη σε όλες τις μορφές της.

Τα πρωτόνια και τα νετρόνια αποτελούν τον πυρήνα (nucleus) του ατόμου,

τα ηλεκτρόνια περιστρέφονται γύρω από τον πυρήνα.

τα ηλεκτρόνια περιστρέφονται γύρω από τον πυρήνα.

Τα σωματίδια που αποτελούν το μικρόκοσμο

Κλίμακα μεγεθών

Δομή της ύλης

Δομή του ατόμου

"Κατασκεύασε" ένα άτομο

Καταστάσεις της Ύλης. Τα βασικά
Κλικ για εκτέλεση

Καταστάσεις της Ύλης. Τα βασικά

Βιβλίο δασκάλου

Δομή της ύλης


Δομή της ύλης - θεωρία

Δομή της ύλης - φύλλο εργασίας

Γρηγόρης Ζερβός

ΦΕ 1 - Όγκος

Τα υλικά σώματα που μας περιβάλλουν έχουν διαφορετικά μεγέθη, χρώματα, σχήματα. Για την μελέτη τους χρησιμοποιούμε τις ιδιότητες που έχουν.


Οι κύριες ιδιότητες των υλικών σωμάτων είναι:

- ο όγκος

- η μάζα

- η πυκνότητα

Όγκος ενός σώματος ονομάζεται ο χώρος που αυτό καταλαμβάνει.

Συμβολίζεται με το γράμμα V.

Μονάδα μέτρησης του όγκου είναι το  κυβικό μέτρο  1m3

 

δηλ. ο όγκος ενός κύβου με ακμή 1m.

Ο όγκος των στερεών και των υγρών είναι σταθερός, ενώ ο όγκος των αερίων μεταβάλλεται ανάλογα με το χώρο στον οποίο αυτά βρίσκονται.


Το σχήμα των στερεών είναι επίσης σταθερό, ενώ το σχήμα των υγρών και των αερίων μεταβάλλεται ανάλογα με το σχήμα του δοχείου που τα περιέχει.

Όγκος σωμάτων 1

Όγκος σωμάτων 2

Ο ΟΓΚΟΣ

Απαντήσεις στο Τετράδιο Εργασιών

ΦΕ 2 - Μάζα

Οι κύριες ιδιότητες των υλικών σωμάτων είναι:

- ο όγκος

- η μάζα

- η πυκνότητα

Μάζα ενός σώματος είναι το ποσό της ύλης από το οποίο αποτελείται.

Δε μεταβάλλεται όταν το σώμα αλλάζει θέση

Μονάδα μέτρησης της μάζας είναι το χιλιόγραμμο ή κιλό(Kg)


Επίσης, χρησιμοποιούμε μικρότερες μονάδες μέτρησης: 1 γραμμάριο, 1g
 1 Kg=1000 g


Πολλαπλάσιο του κιλού είναι ο τόνος (t). Ένας τόνος έχει 1000 κιλά.

1 t = 1000 k

Σουδίας Γιάννης

Τη μάζα μπορούμε να τη μετρήσουμε χρησιμοποιώντας ένα όργανο που το λέμε ζυγό σύγκρισης.


Μπορούμε να συγκρίνουμε δυο σώματα ή ένα σώμα με τα σταθμά ( σώματα γνωστής μάζας)

ΑΛΛΟ ΜΑΖΑ, ΑΛΛΟ ΒΑΡΟΣ

Πρόσεξε,  βάρος και μάζα, δεν είναι το ίδιο , παρόλο που μοιάζουν αρκετά…


Η μάζα δε μεταβάλλεται όταν το σώμα αλλάζει θέση ενώ το βάρος εξαρτάται και από το υψόμετρο μιας περιοχής.

 Όσο αυξάνεται το ύψος ενός σώματος από την επιφάνεια της Γης, τόσο ελαττώνεται το βάρος του. Ένας άνθρωπος έχει διαφορετικό βάρος πάνω στη Γη και διαφορετικό σε έναν άλλο πλανήτη, μακριά από τη Γη.

σταθμά

Ζυγός σύγκρισης

ΒΑΡΟΣ ΚΑΙ ΜΑΖΑ - Eureka (Mεταγλωττισμένο)

ΜΑΖΑ - Eureka (Mεταγλωττισμένο)

Μάζα, Πείραμα 1ο

Μάζα, Πείραμα 2ο

Μάζα, Συμπέρασμα

Μάζα, Πείραμα

Η ΜΑΖΑ

Απαντήσεις στο Τετράδιο Εργασιών

ΦΕ 3 - Πυκνότητα

Τα υλικά σώματα που μας περιβάλλουν έχουν διαφορετικά μεγέθη, χρώματα, σχήματα. Για την μελέτη τους χρησιμοποιούμε τις ιδιότητες που έχουν.


Οι κύριες ιδιότητες των υλικών σωμάτων είναι:

- ο όγκος

- η μάζα

- η πυκνότητα

Η πυκνότητα ενός σώματος εκφράζει την ποσότητα μάζας στη μονάδα του όγκου.


Ορίζεται από το πηλίκο της μάζας του

ανά μονάδα όγκου.

πυκνότητα = μάζα : όγκος


Όσο μεγαλύτερη είναι η μάζα στον ίδιο όγκο, τόσο μεγαλύτερη είναι η πυκνότητα του σώματος. Η πυκνότητα χαρακτηρίζει το πόσο πυκνή είναι η ύλη ενός σώματος ή ενός υλικού.

Μονάδα μέτρησης της πυκνότητας

είναι το κιλό ανά κυβικό μέτρο(kgr/m3).

Αρκετά συχνά όμως σαν μονάδα χρησιμοποιείται και το
γραμμάριο ανά κυβικό εκατοστό,( gr/cm3ή gr/ml)

τα σώματα με τη μεγαλύτερη πυκνότητα

Ερωτήσεις μάζα - πυκνότητα 1

Ερωτήσεις μάζα - πυκνότητα 2

Δες παρακάτω όλα τα κυβάκια. Αυτό που έχει τη μεγαλύτερη πυκνότητα είναι ο χρυσός , γιατί έχει το μεγαλύτερο βάρος στον ίδιο όγκο.

τα στερεά σώματα έχουν πιο μεγάλες πυκνότητες από τα υγρά και αυτά από τα αέρια, ακριβώς λόγω των αποστάσεων των μορίων τους


Παρατήρησε την πυκνότητα των σωμάτων που δίνονται στον πίνακα. Ποια υλικά σώματα έχουν τη μεγαλύτερη πυκνότητα; Τα υγρά, τα στερεά ή τα αέρια;

Πυκνότητα, Πείραμα 1ο

Πυκνότητα, Συμπέρασμα

ΟΓΚΟΣ ΚΑΙ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ - Eureka (Mεταγλωττισμένο)

Πυκνότητα, Πείραμα 2ο

Η ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ

Απαντήσεις στο Τετράδιο Εργασιών

Επανάληψη στα υλικά σώματα

Αρβανιτίδης Θεόδωρος

Γρηγόρης Ζερβός

Σουδίας Γιάννης

Γλωσσάρι...


Όγκος ενός σώματος ονομάζεται ο χώρος που αυτό καταλαμβάνει. Μονάδα μέτρησης του όγκου είναι το κυβικό μέτρο (1 m3).

• Η μάζα ενός σώματος εκφράζει το ποσό της ύλης από το οποίο αποτελείται. Μονάδα μέτρησης της μάζας είναι το χιλιόγραμμο ή κιλό (1 Kg).

• Η πυκνότητα ενός σώματος εκφράζει την ποσότητα μάζας του σώματος στη μονάδα του όγκου. Μονάδα μέτρησης της πυκνότητας είναι το χιλιόγραμμο ανά κυβικό μέτρο (1 Kg/m3).

Μόριο είναι το μικρότερο τμήμα ενός υλικού που διατηρεί τις ιδιότητές του.

Άτομο ονομάζεται το σωματίδιο που αποτελείται από τον πυρήνα και τα ηλεκτρόνια που περιστρέφονται γύρω από τον πυρήνα. Ο πυρήνας αποτελείται από πρωτόνια και νετρόνια.

Στοιχεία ονομάζονται τα καθαρά σώματα που αποτελούνται από ένα μόνο είδος ατόμων.

Χημικές ενώσεις ονομάζονται τα καθαρά σώματα που αποτελούνται από διαφορετικά άτομα.

Κουάρκ ονομάζονται τα θεμελιώδη σωματίδια από τα οποία αποτελείται η ύλη.


Με μια ματιά...


• Ο όγκος, η μάζα και η πυκνότητα είναι οι πιο βασικές ιδιότητες των υλικών σωμάτων.

• Τα υλικά σώματα αποτελούνται από μόρια. Τα μόρια αποτελούνται από άτομα. Τα άτομα αποτελούνται από πρωτόνια, νετρόνια και ηλεκτρόνια. Τα πρωτόνια και τα νετρόνια αποτελούνται από κουάρκ.

• Από τον τρόπο με τον οποίο κινούνται τα μόρια ενός υλικού σώματος εξαρτάται αν αυτό είναι σε στερεή, υγρή ή αέρια κατάσταση.

• Τα καθαρά σώματα χωρίζονται σε δύο κύριες κατηγορίες: στα στοιχεία και στις χημικές ενώσεις.

Επαναληπτικό φυλλάδιο στα υλικά σώματα

ΠΗΓΗ: e-mathima

Θεωρία στα υλικά σώματα

QUIZ 1 στα υλικά σώματα

QUIZ - Η δομή της ύλης

QUIZ 2 στα υλικά σώματα

QUIZ 3 στα υλικά σώματα

Καταστάσεις ύλης και ιδιότητες

Χαρακτηριστικά των υλικών

Τοποθέτησε στο δοχείο τα διάφορα υλικά και έλεγξε τις ιδιότητές τους.

Waterproof= αδιάβροχo

Transparent = διάφανο

Flexible = εύκαμπτο , ελαστικό
Strong = δυνατό , ανθεκτικό

κίνηση των μορίων στα στερεά (solid), τα υγρά (liquid) και τα αέρια (gas)

Προσομοίωση 1

Προσομοίωση 2

QUIZ - Η δομή της ύλης

κίνηση των μορίων στα στερεά (solid), τα υγρά (liquid) και τα αέρια (gas)

Προσομοίωση 1

Προσομοίωση 2