ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΤ
ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΤ ΕΝΟΤΗΤΑ Ε
Προηγούμενη Σελίδα Κορυφή Σελίδας Επόμενη Σελίδα

Παύλος Μελάς και Τέλλος Άγρας

Ελληνοτουρκικός πόλεμος 1897

Τα σύνορα της Ελλάδας στις αρχές του 20ου αιώνα.
Η Κρητη και η Μακεδονία βρίσκονται ακόμα υπό την κατοχή των Οθωμανών.

Η περιοχή του Θέρισου στο Νομό Χανίων στην Κρήτη.

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ Ι.ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΑΡΧΗΓΟΙ Ε.ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ,Κ.ΦΟΥΜΗΣ,Κ.ΜΑΝΟΣ

Ο πρόεδρος και οι αρχηγοί της Κρητικής επανάστασης του 1905

ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΗΣ

ΚΙΝΗΜΑ ΘΕΡΙΣΟΥ 1905.ΑΠΟ ΚΑΡΤ ΠΟΣΤΑΛ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ Α. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΗΣ ΚΑΘΗΜΕΝΟΣ ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΟΥΣ ΟΠΛΑΡΧΗΓΟΥΣ

Ο Ελευθέριος Βενιζέλος (στο μέσον) μαζί με τους Κ. Μάνο και Κ. Φούμη στο Θέρισο.

Θερισιανοί επαναστάτες.

επαναστάτες στο Θέρισο

Η εκτελεστική επιτροπή στην Κρήτη

Επανάσταση του Θερίσου, 1905.  Έγχρωμη λιθογραφία της εποχής εκείνης.

Θερισιανοί επαναστάτες

Η ύψωση της ελληνικής σημαίας στην Ιεράπατρα , 25/9/1908

Τα διεθνή στρατεύματα αναχωρούν από τα Χανιά. Ιούλιος 1909

Σφραγίδα της βουλγαρικής εξαρχίας (1872)

Χάρτης επέκτασης της βουλγαρικής εξαρχίας έως τις νότιες ζώνες του τότε βιλαετίου του Μοναστηριού μέχρι τη Συνθήκη του Βουκουρεστίου .

Η τσέτα του Μπόρις Σαράφωφ πυρπολώντας και σέρνοντας άμαχους αιχμαλώτους

Ομάδα κομιτατζήδων ανταρτών στην περιοχή της Φλώρινας, 1903.

Κομιτατζήδες στον Βουλγαρικό Στρατό.

Κομιτατζήδες στα όρια μεταξύ Θράκης και Μακεδονίας, με επικεφαλής τον Τάνε Νικολόφ.

Βούλγαροι κομιτατζήδες

Η σημαία του Μακεδονικού Αγώνα

Το βιλαέτι (επαρχία) Μοναστηρίου.

Η διοικητική διαίρεση της Μακεδονιας.

Σύμφωνα με την ισχύουσα διοικητική διαίρεση της Μακεδονίας, στα τέλη του 19ου αιώνα τα βιλαέτια της Θεσσαλονίκης και του Μοναστηριού αποτελούσαν τον κυρίως κορμό του μείζονος μακεδονικού χώρου.

Συμφωνα με απογραφή του 1904 ο πληθυσμός της Μακεδονίας αποτελούνταν:

Βιλαέτι Θεσσαλονίκης: 
Ελληνες 373.217 , Βούλγαροι 177.317

Βιλαέτι Μοναστηρίου: 
Έλληνες 261.283 , Βούλγαροι 178.412


Βιλαέτι Κοσσυφοπεδίου:
Έλληνες 13.468 , Βούλγαροι 172.055


Ο πρωτεργάτης του Μακεδονικού Αγώνα, Κώττας Χρήστου

Τέλλος Άγρας - Αντώνης Μίγγας. Μαζί στον αγώνα, μαζί και στο θάνατο.

Σε ανάμνηση του θανάτου των δύο αγωνιστών, το χωριό Τέχοβο μετονομάστηκε αργότερα σε Καρυδιά (το δέντρο απ’ όπου απαγχονίστηκαν), ενώ το χωριό Βλάδοβο, όπου ενταφιάστηκαν έξω από την εκκλησία του Αγίου Δημητρίου, είναι ο σημερινός Άγρας.

Σάρρος , Άγρας και Νικηφόρος στο Βάλτο , Δεκέμβριος 1906.

Τέλλος Άγρας με το σώμα του

Λιθογραφία του 1905 για το θάνατο του Παύλου Μελά που τον θρηνεί αλυσοδεμένη ακόμα και η Μακεδονία.

Επιστολικό δελτάριο με θέμα τον θάνατο του Μελά και τα τελευταία του λόγια.

Tο σπίτι στη Στάτιτσα, όπου βράδυ, 13 Oκτωβρίου 1904 παίχθηκε το δραματικό τέλος. Επιχειρώντας έξοδο με τους τέσσερις συντρόφους του από το κατώι, πληγώθηκε θανάσιμα. (Παύλος Μελάς)


Ο Π. Μελάς με την ομάδα του.

Ο τάφος του Παύλου Μελά όπως δημιουργήθηκε πρώτα στην Καστοριά. Φωτογραφία του 1904.

Οι Μακεδονομάχοι Καπετάν Φαρμάκης, Καπετάν Τηλιγάδης & Καπετάν Τρομάρας

Οι Μακεδονομάχοι αδελφοί Δουγιάμα

Ο Μακεδονομάχος Ευάγγελος Νάτσης ή Γεωργίου

Το Αντάρτικο Σώμα του Κρητικού Γεωργίου Τσόντου (Καπετάν Βάρδα)

Ο μακεδονομάχος Παναγιώτης Παπατζανετέας μαζί με το σώμα των ενόπλων του οποίου ηγούνταν το 1906.

Ο μακεδονομάχος Λάζος Αποστολίδης με συμπολεμιστές του. Φωτογραφία του Λεωνίδα Παπάζογλου.

Διαδήλωση κατά του Σουλτάνου στην Κωνσταντινούπολη (1908)

Λιθογραφία υπέρ του κινήματος των Νεότουρκων και του Συντάγματος του 1908

ΚαπετάνΓαρέφης

Καπετάν Βάρδας

Ε.1. Από τον Ελληνοτουρκικό Πόλεμο του 1897 στον Μακεδονικό Αγώνα - Quiz
View more presentations or Upload your own.
Από τον Ελληνοτουρκικό Πόλεμο του 1897 στον Μακεδονικό Αγώνα
View more presentations or Upload your own.

Πέμπτη Ενότητα  
Η Ελλάδα στον 20ό αιώνα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1
Από τον Ελληνοτουρκικό Πόλεμο του 1897 στον Μακεδονικό Αγώνα

ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΠΟΓΟΗΤΕΥΣΗ ΤΟΥ 1897 ΣΤΗΝ ΑΝΑΚΑΜΨΗ

Η ταπεινωτική ήττα του ελληνοτουρκικού πολέμου του 1897 σκορπά απογοήτευση στους Έλληνες και ειδικά στους στρατιώτες.

Σε σύντομο χρονικό διάστημα το ελληνικό κράτος αρχίζει να αναδιοργανώνεται.

Αλλάζει πολιτική και αρχίζει να αναλαμβάνει πιο ενεργή δράση στα εθνικά ζητήματα της Κρήτης και της Μακεδονίας.

ΕΞΕΓΕΡΣΕΙΣ— ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ
1905 & 1908

1905  

Στο χωριό Θέρισος ξεσπά ένοπλη εξέγερση.

Επικεφαλής είναι ο Ελευθέριος Βενιζέλος.

Κύριο αίτημα είναι η ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα.

Η εξέγερση τερματίζεται μετά από διαπραγματεύσεις.

1908

Η Κρήτη επαναστατεί και κηρύσσει την ένωση με την Ελλάδα.

Η ελληνική κυβέρνηση δεν αναγνωρίζει την ένωση , από φόβο μήπως επαναληφθούν τα γεγονότα του 1897.

Αποτέλεσμα: προκαλείται λαϊκή δυσαρέσκεια.

Ελευθέριος  Βενιζέλος

Ο Ελευθέριος K. Βενιζέλος (18641936) ήταν Έλληνας πολιτικός που διετέλεσε πρωθυπουργός της Κρητικής Πολιτείας και επτά φορές πρωθυπουργός της Ελλάδας.

Ως πολιτικός διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στο Κρητικό ζήτημα καθώς και στα πολιτικά δρώμενα της Ελλάδας από το 1910 μέχρι και τον θάνατό του.

Οργάνωσε την επανάσταση στο Θέρισσο και το 1910 ανέλαβε την πρωθυπουργία της Κρητικής Πολιτείας, την οποία εγκατέλειψε λίγους μήνες αργότερα για να αναλάβει την πρωθυπουργία στην Ελλάδα.

10 ΜΑΡΤΙΟΥ1905.

Ο Ελευθέριος Βενιζέλος κηρύσσει το ένοπλο Κίνημα τού Θερίσου και ζητεί με υπόμνημα προς τας Μ. Δυνάμεις, την ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα. Οι επαναστάτες συγκρότησαν στο Θέρισο επαναστατική επιτροπή με πρόεδρο τον παλαίμαχο αγωνιστή Αναγνώστη Παπαγιαννάκη απο τα Περβολάκια Κισσάμου και μέλη τον Κ.Φούμη, Κ.Μάνο, Β.Σκουλάκ.λ.π.

Οι Μεγάλες Δυνάμεις έστειλαν μήνυμα στους επαναστάτες ότι θα χρησιμοποιούσαν στρατεύματα προκειμένου να επιβάλλουν τις αποφάσεις τους. Σε απάντηση οι περισσότεροι βουλευτές της τακτικής συνέλευσης πήγαν στον Θέρισο να ενωθούν κι αυτοί με τον Βενιζέλο.

Ένταση στη ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ μεταξύ Βουλγάρων και Ελλήνων

Βουλγαρική Εξαρχία

Η Βουλγαρική Εξαρχία συστήθηκε ως αυτόνομη Ορθόδοξη Εκκλησία με σουλτανικό φιρμάνι στις 28 Φεβρουαρίου/12 Μαρτίου 1870, το οποίο αναγνώριζε την κατάσταση που είχε διαμορφωθεί στην περιοχή της Βουλγαρίας μετά την αφύπνιση του βουλγαρικού εθνικισμού και την εκδίωξη των Ελλήνων κληρικών από την περιοχή.

Προέβλεπε επίσης την ίδρυση επισκοπών σε περιοχές, όπου τα 2/3 τουλάχιστον των Ορθοδόξων πιστών ήθελαν να υπαχθούν στην αρμοδιότητα της Βουλγαρικής εξαρχίας. Έτσι, η Εξαρχία απέκτησε επισκοπές σε όλη τη σημερινή Βουλγαρία καθώς και στην περιοχή των Σκοπίων και της Αχρίδας, των οποίων οι κάτοικοι επέλεξαν με ψηφοφορία την προσχώρησή τους σε αυτήν. Στην περιοχή της σημερινής ελληνικής Μακεδονίας, οι Βούλγαροι δεν μπόρεσαν να συγκεντρώσουν τα απαιτούμενα 2/3, ώστε να εγκαταστήσουν επισκοπές, αλλά απέστειλαν επιτρόπους (βικάριους), οι οποίοι προσπαθούσαν να πείσουν τους κατοίκους να υπαχθούν στην Βουλγαρική Εκκλησία.

  Από το 1878 με το Συνέδριο του Βερολίνου, η Μακεδονία παραμένει υπό τουρκική κυριαρχία.

Εντείνεται η αναμέτρηση Ελλήνων και Βουλγάρων για τη διεκδίκηση της περιοχής .

Δίνεται ένας σκληρός αγώνας ανάμεσα στις δύο χώρες , κυρίως για τα σχολεία και τις εκκλησίες.

  Οι Βούλγαροι αρχίζουν να στέλνουν αντάρτες (κομιτατζήδες) στη Μακεδονία.

  Πιέζουν και εξαναγκάζουν τους κατοίκους να δηλώνουν ότι είναι «εξαρχικοί» (ανήκουν δηλαδή στην ανεξάρτητη βουλγαρική εκκλησία).

Η δεύτερη περίοδος του Μακεδονικού αγώνος ταυτίζεται με την τρομοκρατική δραστηριότητα των Βουλγάρων στην Μακεδονία. Το πρώτο μέτρο του Βουλγάρικου Κομιτάτου ήταν να οργανώσει πολλές νέες συμμορίες Κομιτατζήδων (Τσέτες)

Κάθε Τσέτα αποτελούνταν από δέκα (10) περίπου κομιτατζήδες και ο αρχηγός τους ονομάζονταν βοεβόδας. Οι συμμορίες είχαν διπλή αποστολή, πρώτον να προβούν στην οργάνωση του εσωτερικού της Μακεδονίας και δεύτερον να τιμωρούν σκληρά όσους αντιδρούν.

Το 1904 ή οργάνωση του Βουλγαρικού Κομιτάτου στην Μακεδονία ήταν τέλεια, σαν να επρόκειτο για πειθαρχημένο στρατό. Υπήρχαν βαθμοφόροι, ταχυδρόμοι, πράκτορες, οδηγοί, κατάσκοποι, τροφοδότες και εκτελεστές.

Φτάνουν στη Μακεδονία αξιωματικοί του ελληνικού στρατού, (Παύλος Μελάς,  Κωνσταντίνος Μαζαράκης , Τέλλος Αγαπηνός (Άγρας), και οπλαρχηγοί από άλλες περιοχές.

Σχηματίζουν αντάρτικες ομάδες , μαζί με ντόπιους Έλληνες

Τη δράση των αντάρτικων ομάδων συντονίζουν

Έλληνες διπλωμάτες,

όπως Λάμπρος Κορομηλάς , πρόξενος στη Θεσσαλονίκη

και ο Ίων Δραγούμης, υποπρόξενος στο Μοναστήρι

και δυναμικοί ιεράρχες,

όπως ο μητροπολίτης Καστοριάς Γερμανός Καραβαγγέλης.

Ο Παύλος Μελάς σκοτώνεται από τους Τούρκους στο χωριό Στάτιστα (Μελάς) στις 13 Οκτωβρίου 1904.

Οι Έλληνες συγκλονίζονται και κινητοποιούνται.

Η ελληνική κυβέρνηση διεκδικεί δυναμικά τη Μακεδονία , εγκαταλείποντας τους δισταγμούς της.

Η ελληνική αντεπίθεση ανακόπτει τη βουλγαρική διείσδυση στη Μακεδονία.

1908: Η ένοπλη φάση του Αγώνα διακόπτεται .

Έλληνες και Βούλγαροι καταθέτουν τα όπλα, πιστεύοντας στις διακηρύξεις του κινήματος των Νεότουρκων για παραχώρηση δικαιωμάτων.

1904 – 1908 Ο ΕΝΟΠΛΟΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟΣ ΑΓΩΝΑΣ

Παύλος Μελάς

Ο Παύλος Μελάς (29 Μαρτίου 1870 – 13 Οκτωβρίου 1904) ήταν αξιωματικός πυροβολικού του ελληνικού στρατού και πρωτεργάτης του Μακεδονικού αγώνα. Σπούδασε στη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων απ' όπου αποφοίτησε ως ανθυπολοχαγός.

Στις 18 Αυγούστου επικεφαλής σώματος 35 μόλις ανδρών, που το αποτελούσαν Μακεδόνες, Μανιάτες και Κρητικοί, ανέλαβε την αρχηγία του Μακεδονικού αγώνα ενάντια στους Βούλγαρους και εισήλθε ένοπλα στα Μακεδονικά εδάφηΠαρά τις συνεχείς διώξεις του Οθωμανικού στρατού ο Παύλος Μελάς άρχισε ν΄ αποδεκατίζει τις βουλγαρικές ομάδες με βάση τα χωριά Λιγκοβάνη και Λίχυβο.

Κωνσταντίνος Μαζαράκης

Ο Κωνσταντίνος Μαζαράκης - Αινιάν ,έγινε γνωστός ως καπετάν Άκρίτας ,  ήταν Έλληνας οπλαρχηγός και μακεδονομάχος. Έλαβε μέρος στον Ελληνοτουρκικό πόλεμο του 1897.

Το 1904 ήταν από τα πρώτα μέλη του μακεδονικού κομιτάτου.


Πολέμησε ηρωικά και στους δύο Βαλκανικούς πολέμους με το βαθμό του λοχαγού.

Ο Τέλλος Άγρας (ψευδώνυμο με το οποίο έγινε γνωστός) ή Σαράντος Αγαπηνός (Γαργαλιάνοι, 1880 - Πέλλα, 7 Ιουνίου 1907) ήταν Έλληνας αντάρτης που έλαβε μέρος στον Μακεδονικό Αγώνα. Η ιστορία του αποθανατίστηκε σε τραγούδια, αλλά και στο μυθιστόρημα «Στα μυστικά του Βάλτου» της Πηνελόπης Δέλτα. Οι βοεβόδες Κασάπτσε και Ζλατάν, παραβαίνοντας τις συμφωνίες, συνέλαβαν τον Άγρα και τον Αντώνη Μίγγα τη νύχτα της 7ης Ιουνίου και τους απαγχόνισαν μεταξύ των χωριών Τέχοβο (Καρυδιά) και Βλάδοβο (Άγρας). Το γεγονός τάραξε τους Έλληνες της περιοχής και η προδοσία των Βουλγάρων φανάτισε τους Έλληνες αντάρτες, με αποτέλεσμα ο ελληνικός αγώνας να συνεχιστεί με μεγαλύτερη ένταση και περισσότερες επιτυχίες.

ΛΑΜΠΡΟΣ ΚΟΡΟΜΗΛΑΣ (1856-1923)

Αθηναίος οικονομολόγος και διπλωμάτης με ενεργή συμμετοχή στην Κρητική Επανάσταση του 1896, στον Ελληνοτουρκικό πόλεμο του 1897 και αργότερα στον Μακεδονικό Αγώνα.

 Ο Ίων (Ιωάννης) Δραγούμης
(Αθήνα, 14 Σεπτεμβρίου 1878 - 31 Ιουλίου 1920) ήταν διπλωμάτης, πολιτικός και λογοτέχνης. Υπήρξε βασικός οργανωτής των ελληνικών κοινοτήτων κατά τον Μακεδονικό Αγώνα. Υποστήριξε τη δημιουργία ενός πολυεθνικού ελληνικού κράτους, εκφραζόμενος από το 1908 εναντίον της Μεγάλης Ιδέας. Πρωταγωνίστησε στο γλωσσικό κίνημα του δημοτικισμού.

«"Να ξέρετε πως αν τρέξουμε να σώσουμε τη Μακεδονία,    η Μακεδονία θα μας σώσει.  Θα μας σώσει από τη βρώμα   όπου κυλιόμαστε, θα μας σώσει από τη μετριότητα και από την ψοφιοσύνη  θα μας λυτρώσει από τον αισχρό τον ύπνο  θα μας λευτερώσει.  Αν τρέξουμε να σώσουμε τη Μακεδονία  εμείς θα σωθούμε"!

                                                Ίων Δραγούμης 1907

Ο Επίσκοπος Γερμανός Καραβαγγέλης
ήταν Μητροπολίτης Καστοριάς και διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στη διάρκεια του Μακεδονικού Αγώνα, καθώς και του Ποντιακού Ελληνισμού, αργότερα, οργανώνοντας αντιανταρτικά σώματα με ντόπιους οπλαρχηγούς με συνέπεια να αναδειχθεί μία από τις σημαντικότερες μορφές των Αγώνων εκείνων.

Ο Θάνατος του Παύλου Μελά

Στις 13 Οκτωβρίου 1904 βρισκόμενος στα Στάτιστα και προδομένος περικυκλώθηκε από Τουρκικό απόσπασμα 150 ανδρών.

Στην επιχείρηση αυτή τραυματίσθηκε θανάσιμα στην οσφυϊκή χώρα και πέθανε μετά από μισή ώρα στα χέρια του φίλου του, Γεώργιο Στρατινάκη. Η τελευταία του φράση πριν ξεψυχήσει ήταν:

    "Βούλγαρος να μη μείνει"    

Μετά το θάνατο του η δράση των Ελληνικών δυνάμεων έγινε πιο έντονη, περιορίζοντας τη δράση των Βούλγαρων κομιτατζήδων, και επιτυγχάνοντας την ένωση Δυτικής και Κεντρικής Μακεδονίας με την Ελλάδα. Ο Παύλος Μελάς θεωρείται σύμβολο του Μακεδονικού Αγώνα, και πολλά προσωπικά του αντικείμενα εκτίθενται τώρα στο Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα Θεσσαλονίκης και στο μουσείο Παύλος Μελάς στην Καστοριά.


Νεότουρκοι

Με τον όρο Νεότουρκοι  εννοείται το τουρκικό εθνικιστικό κόμμα «Ένωση και Πρόοδος» της μεταρρύθμισης που ξεκίνησε στην τουρκοκρατούμενη τότε Θεσσαλονίκη το 1908.

Στους Νεότουρκους εντάσσονται αξιωματικοί, πολιτικοί και διανοούμενοι, οι οποίοι ξεσηκώθηκαν για την επαναφορά του Συντάγματος του 1876, υιοθετώντας το σύνθημα Ελευθερία, Ισότητα και Δικαιοσύνη.

Βασικοί στόχοι του κινήματος ήταν η κατάλυση της απολυταρχίας του σουλτάνου Αμπντούλ Χαμίτ Β' και η εγκαθίδρυση ενός εκσυγχρονισμένου κράτους στο ευρωπαϊκό πρότυπο, που θα μπορούσε να διατηρήσει την εδαφική ακεραιότητα της αυτοκρατορίας, καθώς και να αντισταθεί στις επεμβάσεις των Μεγάλων Δυνάμεων.

Ιστορία ΣΤ΄  Τάξης

Σχεδιαγράμματα

Σχεδιάγραμμα 1 Σχεδιάγραμμα 2

Γρηγόρης Ζερβός

Παύλος Κώτσης

QUIZ

Ερωτήσις & Απαντήσεις 1 Ερωτήσις & Απαντήσεις 2

Ερωτήσεις & Απαντήσεις

Σουδίας Γιάννης

Άγγελος Χαραλάμπους

Διαμαντής Χαράλαμπος