Επιλέξτε Ενότητα

Γλώσσα Ε΄ Τάξης

Βιβλίο μαθητή

Τι θα μάθουμε

Κείμενα:

Ιστορίες με ζώα  

Ο Μάγκας

Ο Τεντέν και ο Μιλού

Τα χαρακτηριστικά των ζώων

«Αγάπες... με ουρά»

Τα ζώα της εξοχής

Επανάληψη στην ΕΝΟΤΗΤΑ 4

Λύσεις ασκήσεων Β.Μ και Τ.Ε.

ΕΝΟΤΗΤΑ 4

 Τα ζώα που ζουν κοντά μας

Ιστορίες με ζώα  - Ο Μάγκσς

Πηνελόπη Δέλτα - Μάγκας by nickreserved on Scribd

Πηνελόπη Δέλτα

Πηνελόπη Δέλτα

Γεννήθηκε το 1874 στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου κι ήταν το τρίτο παιδί του Εμμανουήλ Μπενάκη και της Βιργινίας Χωρέμη. Η οικογένεια Μπενάκη μετακόμισε προσωρινά στην Αθήνα το 1882, όπου η Πηνελόπη παντρεύτηκε τον πλούσιο Φαναριώτη έμπορο Στέφανο Δέλτα. Μαζί του απέκτησε τρεις κόρες . Επέστρεψαν στην Αλεξάνδρεια το 1905, όπου η Πηνελόπη γνώρισε τον Ίωνα Δραγούμη, τότε υποπρόξενο της Ελλάδας στην Αλεξάνδρεια. Ανάμεσά τους αναπτύσσεται ένας μεγάλος έρωτας, η Πηνελόπη όμως δεν μπορεί να αντιταχθεί στις κοινωνικές επιταγές και την υποχρέωσή της απέναντι στο σύζυγο και τα παιδιά της Ανέπτυξαν στενή φιλία με τον Ελευθέριο Βενιζέλο τον οποίο και προσκαλούσαν συχνά στην εξοχική τους οικία στην Κηφισιά. Το 1925 παρουσιάστηκαν τα πρώτα συμπτώματα της πολιομυελίτιδας , ασθένειας που την κράτησε καθηλωμένη στο σπίτι για την υπόλοιπη ζωή της.

Έγραψε πολλά μυθιστορήματα:

 27-4-1941

ημέρα κατά την οποία τα γερμανικά στρατεύματα κατέλαβαν την Αθήνα, η Πηνελόπη Δέλτα προσπάθησε να αυτοκτονήσει παίρνοντας δηλητήριο και τελικά έφυγε από τη ζωή πέντε ημέρες αργότερα, στις 2 Μαΐου 1941, ενώ είχαν ήδη προηγηθεί άλλες δύο απόπειρες αυτοκτονίας στο παρελθόν., μαζί με ένα σημείωμα.  

 «Παιδιά μου, ούτε παπά, ούτε κηδεία. Παραχώστε με σε μια γωνιά του κήπου, αλλά μόνο αφού βεβαιωθείτε ότι δεν ζω πια. Φροντίστε τον πατέρα σας. Τον φιλώ σφιχτά. Π.Σ. Δέλτα»

Στον τάφο της, στον κήπο του σπιτιού της, χαράχτηκε η λέξη ΣIΩΠH.

Το τελευταίο σημείωμα της Π.Δέλτα στις κόρες της με οδηγίες για την ταφή της και αποχαιρετισμούς

Περίληψη 
Στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου, κοντά σε μια πλούσια ελληνική οικογένεια, των αρχών του αιώνα μας ζει ο Μάγκας, ένα σκυλάκι ράτσας φοξ τεριέ, πολύ καλομαθημένο. 
Οταν όμως ο Μάγκας , προκειμένου να αποφύγει κάποια τιμωρία, το σκάει από το σπίτι, βρίσκεται απροετοίμαστος και αδύναμος, μπροστά σε κινδύνους που ποτέ, μέχρι τότε, δεν είχε αντιμετωπίσει. 

Στην περιπλάνησή του αυτή γνωρίζει τον Αφράτη, έναν αδέσποτο και σκληραγωγημένο σκύλο, 
που τον βοηθά να ξεπεράσει τις δυσκολίες και θα το βοηθήσει να δει την άλλη πλευρά της ζωής! 
Σιγά-σιγά ο Μάγκας θα ωριμάσει, θα σταματήσει να κυνηγάει γάτες και να κάνει ζημιές. . 
Αποφασίζει να επιστρέψει κοντά στους δικούς του . 
Αργότερα, θα συντροφέψει το νεαρό κύριό του στην Ελλάδα και μαζί του θα λάβει μέρος στο Μακεδονικό Αγώνα.  

Περιγραφή ζώου

Mazoo and The Zoo - Πλάτωνας ο Σκύλος Μου



ΔΟΜΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗΣ ΖΩΟΥ

ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ

Για να κάνουμε την περιγραφή μας ζωντανή χρησιμοποιούμε πολλά ΕΠΙΘΕΤΑ


   Εξωτερική περιγραφή: μαλλιαρό, καφετί, σταχτί, γρήγορο, γυαλιστερό (τρίχωμα), μικρό, τρομακτικό, γλυκό


   Χαρακτήρας: ευγενικό, υπάκουο, τρυφερό, πιστό, παιχνιδιάρικο, φοβισμένο, αυστηρό, απόμακρο, άγριο,    τεμπέλικο, επικίνδυνο, χαδιάρικο


   Συνήθειες:

     τι του αρέσει να τρώει

     τι κυνηγάει

     τι παίζει

     πώς κοιμάται

     πώς είναι με τους ξένους

     πώς είναι με τα άλλα ζώα


   ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ

   συμπάθεια, συμπόνια, ευγνωμοσύνη, εμπιστοσύνη, αγάπη, ενδιαφέρον        

Περιγραφή ζώου - Ο Μάγκας

Περιγραφή ζώου

Σουδίας Γιάννης

Αρβανιτίδης Θεόδωρος

Γρηγόρης Ζερβός

t.e_e_en.4_1.pdf

Τετράδιο εργασιών

λεξιλόγιο: σκύλος, κατοικίδιο, χαρακτηριστικά, προτερήματα, ελαττώματα, εξωτερική εμφάνιση, συμπεριφορά, συνήθειες, χαρακτήρας, άσκηση, φροντίδα, εκπαίδευση, αγγελία, φιλόζωος, φιλοζωικές οργανώσεις, αδέσποτα.

+ Σειρά επιθέτων για ζώα (ΒΜ. σελ. 51)

Οικογένεια λέξεων:

 Γραμματική:

  Κλίση επιθέτων σε –ης, υς, (σταχτής, σταχτιοί, μακρύς, μακριοί κτλ.)

Τα επίθετα και οι μετοχές με λειτουργία επιθέτου

 Βιβλίο Γραμματικής Ε΄ - Στ΄

Τα επίθετα

Οι μετοχές

ΤΑ ΕΠΙΘΕΤΑ

  Μετοχή:

Α. Η πρώτη κατηγορία περιλαμβάνει τη λεγόμενη ενεργητική μετοχή που είναι στην ενεργητική φωνή, σε χρόνο ενεστώτα και είναι άκλιτη.

 Β.  Στη δεύτερη κατηγορία έχουμε τις παθητικές μετοχές που είναι στην παθητική φωνή, σε χρόνο παρακείμενο και είναι τύποι που κλίνονται όπως τα επίθετα.

  Συχνά η παθητική µετοχή χρησιµοποιείται ως επίθετο:


Μια μετοχή όταν έχει θέση επιθέτου, είναι δίπλα από το ουσιαστικό που συνοδεύει. Αν βρίσκεται σε οποιαδήποτε άλλη θέση μέσα σε μια πρόταση δεν θεωρείται επίθετο.


π.χ. ο µεθυσµένος οδηγός οδηγούσε το αυτοκίνητο. (ως επίθετο) /  οδηγούσε το αυτοκίνητο        µεθυσµένος (µετοχή)

      η πεινασµένη αλεπού μπήκε στο κοτέτσι… (ως επίθετο)  / πεινασµένη η αλεπού μπήκε στο κοτέτσι… (µετοχή)

     η µετανιωµένη κόρη τον γώναξε κοντά της. ( ως επίθετο) / η κόρη, που ήταν μετανιωµένη τώρα, τον φώναξε κοντά της (µετοχή)


 Όταν περιγράφουµε ένα ζώο ή έναν άνθρωπο, μπορούµε  να χρησιµοποιούµε επίθετα  και παθητικές  µετοχές για να προσδιορίσουµε τις ιδιότητες και τα χαρακτηριστικά του ζώου ή του  ανθρώπου που περιγράφουµε. Έτσι,  κατορθώνουµε να δώσουµε  περισσότερες πληροφορίες για την εµφάνιση  ή το χαρακτήρα του.


     Ας δούµε µερικά παραδείγµατα:

     Εµφάνιση:      Το γεροδεμένο, γυµνασµένο σώµα του…

 Συµπεριφορά,  χαρακτήρας: Το φοβισµένο γατάκι κρύφτηκε …

Οι δευτερεύουσες επιρρηματικές προτάσεις -
τελικές,  αιτιολογικές, αποτελεσματικές,  υποθετικές,  εναντιωματικές - παραχωρητικές και χρονικές  προτάσεις

Αιτιολογικές λέγονται οι προτάσεις που δηλώνουν την αιτία μιας πράξης ή μιας κατάστασης.

Χωρίζονται συνήθως από τις προτάσεις που προσδιορίζουν με κόμμα, εκτός κι αν είναι πολύ σύντομες.

Εισάγονται:

Π.χ.













Άλλοι τρόποι δήλωσης της αιτίας

Μπορούμε επίσης να δηλώσουμε την αιτία χρησιμοποιώντας και:

α) τις προθέσεις από, για, με, τις καταχρηστικές προθέσεις λόγω, εξαιτίας ή ακόμη και τη λόγια πρόθεση ένεκα, π.χ.

Από την αφηρημάδα του ξέχασε το πορτοφόλι του.

Απαλλάχτηκε λόγω βλακείας.

Θύμωσα με τη συμπεριφορά του.

Μάλωσαν για την κληρονομιά.

Απολύθηκε εξαιτίας κακής διαγωγής.

Δεν ήρθε ένεκα της αρρώστιας του.

β) με λέξεις όπως: αιτία, λόγος, δικαιολογία, εξήγηση, αφορμή κ.ά., π.χ.

Η συμπεριφορά σου είναι η αιτία που φτάσαμε σ’ αυτή την κατάσταση.

γ) με τις εκφράσεις: γι’ αυτό, γι’ αυτόν το λόγο, ακριβώς γι’ αυτόν το λόγο κ.ά., π.χ.

Ενώ είχε υποσχεθεί ότι θα πάμε στο γήπεδο, δεν πήγαμε. Γι’ αυτό το λόγο πείσμωσα και δε βγαίνω από το δωμάτιό μου.

αιτιολογικοί
σύνδεσμοι

Δεν πήγα στο σχολείο, γιατί ήμουν άρρωστος.

Δε συμφωνώ μαζί σας, διότι όσα λέτε δεν έχουν καμία λογική βάση.

Έφυγε νευριασμένος, επειδή ο πατέρας του δεν του έδωσε λεφτά.


Αφού της συμπεριφέρθηκες με τέτοιο τρόπο, καλά έκανε κι έφυγε.

Θα πάρουμε γλυκό, μια και ήσασταν καλά παιδιά.

Λυπάμαι, που δε θα έρθει μαζί μας και η Ελένη.

Για να τρέχει σαν τρελός με το αμάξι, καρφώθηκε σ' ένα τοίχο.

Τελείωνε και δεν έχω χρόνο.

λέξεις και εκφράσεις

που χρησιμοποιούνται

ως αιτιολογικοί σύνδεσμοι

Να βρεθούν οι τελικές, οι αιτιολογικές και οι αποτελεσματικές προτάσεις

QUIZ 1  QUIZ 2

users.sch.gr/ipap

Λεξιλόγιο & Ασκήσεις

Λεξιλόγιο - Ζώα της εξοχής

Λεξιλόγιο - Περιγραφή ζώου

Λεξιλόγιο - Ζώα κατοικίδια

inschool.gr

 Βιβλίο Γραμματικής Ε΄ - Στ΄

Αιτιολογικές προτάσεις

Αιτιολογικές προτάσεις

Να βρεθούν  οι αιτιολογικές προτάσεις

QUIZ

http://users.sch.gr/antafou

Δευτερεύουσες επιρρηματικές προτάσεις

Θεωρία και  Ασκήσεις,

users.sch.gr/ipap/

Βρες τα επίθετα QUIZ

Τα γένη των επιθέτων QUIZ

Ταίριαξε τα ουσιαστικά με τα επίθετα QUIZ

,

http://users.sch.gr/salnk

Επίθετα
 - Θεωρία και εργασίες

Αιτιολογικές προτάσεις
 - Θεωρία και εργασίες

Επίθετα και μετοχές
 -  εργασίa 1

Τι είναι τα επίθετα ;

Επίθετα είναι οι λέξεις που μας λένε ποια ιδιότητα έχουν τα ουσιαστικά που συνοδεύουν.

Π.χ. Θέλω έναν ώριμο ανανά, τρεις μεγάλες μελιτζάνες και 10 γλυκά πορτοκάλια.


Τι φανερώνουν:
- χρώμα,                              πχ: Η τσάντα μου είναι
κόκκινη.
- μέγεθος                             πχ: Το μολύβι μου είναι
μικρό.
- αίσθηση                            πχ: Το λεμόνι είναι
ξινό.
- κατάσταση                        πχ: Η θάλασσα είναι
γαλήνια.
- σχήμα                               πχ: Το τετράδιο είναι
ορθογώνιο.
- ύλη                                   πχ: Το ποτήρι είναι
γυάλινο.
- αξία                                  πχ: Αυτό το παιχνίδι είναι
ακριβό.

- ιδιότητα                            πχ: Ο Βασίλης είναι έξυπνος


Γένη των επιθέτων
Τα επίθετα έχουν τρία γένη και συμφωνούν πάντα στο γένος, στον αριθμό και στην πτώση με το ουσιαστικό που συνοδεύουν.

Π.χ. Σεβαστοί μου γονείς! Σεβαστέ μου θείε! Σεβαστά μου παιδιά!

Σεβαστή μου γυναίκα! Σεβαστές μου ξαδέρφες!


Θέση του επιθέτου
Η θέση του επιθέτου μέσα στο λόγο ποικίλλει. Συνήθως τοποθετείται πριν από το ουσιαστικό, αλλά μπορεί να τοποθετείται και μετά από αυτό για να δώσουμε περισσότερη έμφαση.

π.χ. Ήταν μια ένοπλη ληστεία που κατέληξε σε φιάσκο, αλλά και Ήταν μια ληστεία ένοπλη που κατέληξε σε φιάσκο.


Πώς κλίνονται τα επίθετα ;
Τα επίθετα συνήθως κλίνονται όπως τα αντίστοιχα ουσιαστικά. Έτσι π.χ. το επίθετο ο καλός κλίνεται όπως το ουσιαστικό ο κυνηγός. Το επίθετο η καλή κλίνεται, όπως το ουσιαστικόη πηγή, το επίθετο το καλό κλίνεται όπως το ουσιαστικό το φυτό. Εξαιρούνται τα επίθετα με αρσενικό σε -ής, -ύς που έχουν δική τους κλίση, όπως π.χ ο επιμελής, η επιμελής, το επιμελές. Ο βαθύς , η βαθιά , το βαθύ κτλ.

Όταν κλίνονται, κρατούν τον τόνο που έχουν στην Ονομαστική του ενικού αριθμού. και (τα περισσότερα) κατά την κλίση τους κρατούν τον τόνο στην ίδια θέση.

Τα επίθετα

Οι μετοχές

Διάβασε διηγήματα και ποιήματα για τους φίλους μας τα ζώα

Ο Τεντέν και ο Μιλού

Χάρτινος ήρωας που «γεννήθηκε» στις 10 Ιανουαρίου 1929 από το πενάκι του βέλγου κομίστα Ζορζ Ρεμί (1907-1983), γνωστότερου ως Ερζέ.

 Οι πρώτες ιστορίες του δημοσιεύτηκαν στο νεανικό ένθετο της εφημερίδας των Βρυξελλών «20ος Αιώνας».

Ο Τεντέν (Tintin) είναι ο ξανθομάλλης νεαρός με το χαρακτηριστικό τσουλούφι, που δουλεύει ως ρεπόρτερ και μπλέκεται σε απίθανες περιπέτειες μυστηρίου σε κάθε γωνιά του πλανήτη, μαζί με τον πιστό του σκύλο Μιλού, ένα λευκότριχο φοξ τεριέ.

Ο Μιλού είναι ταυτισμένος με τον Τεντέν και για πολλά χρόνια η σειρά είχε τίτλο «Οι περιπέτειες του Τεντέν και του Μιλού». Σε αυτές τις ιστορίες, ο ρόλος του είναι πολύ σημαντικός, αφού είναι και ο μοναδικός σύντροφος του ήρωα. Συνομιλεί κανονικά με τον Τεντέν, λέει τη γνώμη του, διαφωνεί και συμβουλεύει. Το ουσιαστικό τους δέσιμο, όμως, δεν παραβλέπει διαφορές στο χαρακτήρα και τάσεις ανεξαρτησίας. Ο Μιλού πατάει πιο σταθερά στα πόδια του, ενώ ο Τεντέν δεν σκέφτεται τίποτα άλλο από την επιτυχία της αποστολής του.

 Εκτός από τον Μιλού, οι πιο γνωστοί από τους ήρωες που τον πλαισίωναν ήταν ο οξύθυμος Κάπτεν Χάντοκ, ο καθηγητής Τρύφων Τουρνεζόλ, αλλά και οι πασίγνωστοι «δίδυμοι» ντέτεκτιβ Ντιπόν και Ντιπόν.

Οι 23 ιστορίες του έχουν πουλήσει από το 1929, πάνω από 230 εκατομμύρια αντίτυπα παγκοσμίως και έχουν μεταφρασθεί σε περίπου 80 γλώσσες.

Σουδίας Γιάννης

Αρβανιτίδης Θεόδωρος

Δημιούργησε το δικό σου κόμικ.

Πάτησε “Περιβάλλον και τοπίο” και έπειτα “Άργησε πάλι”

Περιγραφή ζώου - Ο Τεντέν και ο Μιλού

Τα χαρακτηριστικά των ζώων - Αγάπες με ουρά

 Βιβλίο Γραμματικής Ε΄ - Στ΄

Επίθετα σε -ής, -ιά, -ί

Επίθετα σε -ύς, -ιά, -ί

Απλές και επυξημένες προτάσεις

Επίθετα σε -ής, -ιά, και σε -ύς, -ιά,

Ένας σταχτής σκύλος μπήκε στην αυλή μας.

Το πόδι του σταχτή σκύλου είναι πληγωμένο.

Κάποιος έχασε τον σταχτή σκύλο του.


Οι σταχτιοί σκύλοι δεν είναι σπάνιοι.

Το χρώμα των σταχτιών σκύλων τούς ξεχωρίζει.

Οι φίλοι μου θέλουν κι αυτοί να έχουν σταχτιούς σκύλους.

Ενικός αριθμός


αρσενικό

θηλυκό

ουδέτερο

ονομ.

ο       σταχτής

η       σταχτιά

το      σταχτί

γεν.

 του    σταχτή / σταχτιού

της    σταχτιάς

του    σταχτιού

αιτ.   

τον    σταχτή

τη      σταχτιά

το      σταχτί

κλητ.

      σταχτή

      σταχτιά

       σταχτί

Πληθυντικός αριθμός

ονομ.

οι       σταχτιοί

οι      σταχτιές

τα       σταχτιά

γεν.

των    σταχτιών

των    σταχτιών

των    σταχτιών

αιτ.   

τους   σταχτιούς

τις     σταχτιές

 τα       σταχτιά

κλητ.

       σταχτιοί

      σταχτιές

         σταχτιά

Τα επίθετα σε -ής, -ιά, δηλώνουν χρώμα και τονίζονται στη λήγουσα (οξύτονα):

π.χ. χρυσαφής (-ιά, -ί), θαλασσής (-ιά, -ί), καφετής (-ιά, -ί), ασημής (-ιά, -ί), κανελής (-ιά, -ί), σταχτής (-ιά, -ί), βυσσινής (-ιά, -ί) κ.ά.

 Το η της κατάληξης των αρσενικών διατηρείται μόνο στην ονομαστική, στην αιτιατική και στην κλητική του ενικού. Στις άλλες πτώσεις γράφεται με ι: π.χ. ο σταχτής, τον σταχτή /του σταχτιού, οι σταχτιοί, τους σταχτιούς.


•   Η γενική ενικού του αρσενικού και του ουδετέρου είναι σπάνια:

π.χ. του σταχτιού/του σταχτή.

• Μερικά επίθετα σε -ης σχηματίζουν και άκλιτο τύπο σε -ί:

  π.χ. η πορτοκαλί φούστα, ο βυσσινί τοίχος

Ενικός αριθμός


αρσενικό

θηλυκό

ουδέτερο

ονομ.

ο       παχύς

η       παχιά

το      παχύ

γεν.

 του    παχιού / παχύ

της    παχιάς

του    παχιού

αιτ.   

τον    παχύ

τη      παχιά  

το      παχύ

κλητ.

      παχύ

       παχιά  

       παχύ

Πληθυντικός αριθμός

ονομ.

οι       παχιοί  

οι      παχιές

τα       παχιά

γεν.

των    παχιών

των    παχιών

των    παχιών

αιτ.   

τους   παχιούς

τις     παχιές

 τα       παχιά

κλητ.

       παχιοί

      παχιές  

         παχιά

Ο βαθύς ποταμός κυλάει ήσυχα μέχρι τις ακτές της θάλασσας.

Τα νερά του βαθιού ποταμού μεταφέρουν χώματα και ρίζες δέντρων.

Οι ταξιδιώτες βλέπουν τον βαθύ ποταμό από ψηλά και απολαμβάνουν το θέαμα.

Οι βαθιοί ποταμοί όμως μπορούν να φέρουν καταστροφή τον χειμώνα.

Η δύναμη των νερών των βαθιών ποταμών είναι τεράστια.

Η Ελλάδα δεν έχει πολλούς βαθιούς ποταμούς.

Επίθετα σε -ύς, -ιά, -ύ

Τα επίθετα σε -ύς, -ιά, -ύ τονίζονται στη λήγουσα (οξύτονα):
π.χ. βαθύς, τραχύς, πλατύς, βαρύς, μακρύς, ελαφρύς κ.ά.

•  Το υ της κατάληξης των αρσενικών και των ουδετέρων διατηρείται μόνο στην ονομαστική, στην αιτιατική και στην κλητική του ενικού.

 Στις άλλες πτώσεις γράφεται με ι:
π.χ. ο μακρύς, το μακρύ/οι μακριοί, των μακριών, τους μακριούς.

•   Η γενική ενικού του αρσενικού και του ουδετέρου είναι σπάνια

Επίθετα σε -ύς, -ιά, -ύ

Επίθετα σε -ής, -ιά,

Σουδίας Γιάννης

«Αγάπες… με ουρά»

Τα χαρακτηριστικά των ζώων

Ας παρατηρήσουμε προσεκτικά τις προτάσεις:

1η Ο Γιάννης έφαγε τυρόπιτα.

2η Έφαγε τυρόπιτα.

3η Ο Γιάννης έφαγε μια ωραία τυρόπιτα.

4η Ο Γιάννης και ο Πέτρος έφαγαν τυρόπιτα.


Αρκετά εύκολα διακρίνουμε ότι οι προτάσεις δεν είναι ίδιες, δεν αποτελούνται από τα ίδια συστατικά.


Ας τις αναλύσουμε συντακτικά:

       Υπκ          ρήμα         αντ
Ο Γιάννης    έφαγε     τυρόπιτα 

      Ρήμα       αντ
2η Έφαγε   τυρόπιτα

        υπκ         ρήμα   πρσδ  προσδ      αντ
Ο Γιάννης  έφαγε    μια    ωραία   τυρόπιτα

        Υπκ                  υπκ      ρήμα       αντ
4η  Ο Γιάννης  και ο Πέτρος έφαγαν τυρόπιτα

Διαπιστώνουμε ότι η 1η αποτελείται από υποκείμενο ρήμα και αντικείμενο.

Από τη 2η πρόταση λείπει το υποκείμενο,

στην 3η έχουμε εκτός από το ρήμα, το υποκείμενο και το αντικείμενο κι άλλες λέξεις (προσδιορισμούς),

ενώ στην 4η έχουμε δύο υποκείμενα.

 

Μελετώντας τις προτάσεις ως προς τα συστατικά/δομή τους, αφού διαπιστώνουμε ότι μπορούμε να έχουμε πολλές παραλλαγές, φτάνουμε στο συμπέρασμα ότι μπορούμε να τις κατατάξουμε σε τέσσερις κατηγορίες:

α) πρόταση απλή, β) σύνθετη, γ) ελλειπτική, δ) επαυξημένη.



 

 Απλή λέγεται η πρόταση που αποτελείται από τους κύριους όρους, δηλ. περιλαμβάνει τις απολύτως απαραίτητες πληροφορίες για να δηλωθεί ένα νόημα, για να μεταδοθεί ένα μήνυμα.

Κύριοι όροι της πρότασης θεωρούνται το ρήμα, το υποκείμενο και το αντικείμενο ή το κατηγορούμενο.

Οι μορφές που μπορεί να έχει μια απλή πρόταση είναι οι εξής:

 Ο Γιάννης κοιμάται.
α)   υπ.  +   ρήμα

Ο Γιάννης έφαγε    τυρόπιτα.
β)   
υπ. + ρήμα + αντικείμενο

Ο Γιάννης είναι    καλός.
γ)
υπ. +   ρήμα + κατηγορούμενο



 

 Ελλειπτική λέγεται η πρόταση, όταν κάποιος από τους βασικούς όρους λείπει, γιατί εννοείται εύκολα. Στον καθημερινό μας λόγο χρησιμοποιούμε κυρίως ελλειπτικές προτάσεις.

Τι κάνεις; - Λείπει το υποκείμενο εσύ

Είμαι καλά. ή  (Καλά) - Λείπει το υποκείμενο εγώ (Λείπει και το υποκείμενο εγώ και το ρήμα είμαι)

Εσύ; - Λείπει το ρήμα τι κάνεις



 

 Επαυξημένη λέγεται η πρόταση, όταν εκτός από τους βασικούς όρους περιλαμβάνει και προσδιορισμούς.

 Ο όμορφος Γιάννης κοιμάται ήσυχα στο κρεβάτι.

Ο πεινασμένος Γιάννης έφαγε μια μεγάλη και νόστιμη τυρόπιτα.



Σύνθετη λέγεται η πρόταση που περιλαμβάνει κάποιο όρο δύο φορές ή περισσότερες (εκτός, βέβαια, από το ρήμα). π.χ.

 α) Ο Γιάννης και η Ελένη κοιμούνται
    2 υποκείμενα + ρήμα

β) Ο Γιάννης έφαγε τυρόπιτα και κουλούρι.
     υπ. + ρήμα + 2 αντικείμενα

γ) Ο Γιάννης είναι καλός και γλυκός.
   υπ. + ρήμα + 2 κατηγορούμενα

δ) Ο Γιάννης και η Ελένη έφαγαν τυρόπιτα και κουλούρι.
    
2 υποκείμενα + ρήμα + 2 αντικείμενα

ε)  Ο Γιάννης και η Ελένη είναι καλοί και όμορφοι
   
2 υποκείμενα + ρήμα + 2 κατηγορούμενα

 

Συνδυασμός ειδών

Είναι προφανές ότι στο λόγο δε συναντάμε πάντα αυτά τα τέσσερα είδη, έτσι όπως τα εξετάσαμε. Πολύ συχνά οι προτάσεις που χρησιμοποιούμε είναι ταυτόχρονα παραπάνω από ένα είδος, π.χ.

 α) Τι κάνεις σήμερα; - ελλειπτική &  επαυξημένη

ελλειπτική γιατί λείπει το υποκείμενο εσύ,
επαυξημένη γιατί υπάρχει ο προσδιορισμός: σήμερα

β)  Να ο Μενέλαος και η ωραία  Ελένη! - σύνθετη & ελλειπτική & επαυξημένη

σύνθετη γιατί έχει δύο υποκείμενα:  Μενέλαος - Ελένη,
ελλειπτική γιατί λείπει το ρήμα,
επαυξημένη γιατί υπάρχει ο προσδιορισμός: ωραία 

Το μόνο είδος που δεν μπορεί να συνδυαστεί είναι η απλή πρόταση.

Οι προτάσεις ως προς τα συστατικά/δομή

Απλή πρόταση

Ελλειπτική πρόταση

Επαυξημένη πρόταση

Σύνθετη πρόταση

Πώς βρίσκουμε το υποκείμενο , το αντικείμενο ή το κατηγορούμενο

Οι προτάσεις ως προς τα συστατικά/δομή

Απλές , επαυξημένες  , ελλειπτικές και σύνθετες προτάσεις

users.sch.gr/ipap

Είδη προτάσεων

Αρβανιτίδης Θεόδωρος

Απλές , επαυξημένες  , ελλειπτικές και σύνθετες προτάσεις

Απλές και επαυξημένες προτάσεις -  εργασίες

QUIZ: Βρες το είδος των προτάσεων

QUIZ: Εξάσκηση στα επίθετα σε -ύς, -ιά, -ύ

Αρβανιτίδης Θεόδωρος

Θεωρία και ασκήσεις για το οριστικό και αόριστο άρθρο

Βιβλίο γραμματικής σελ. 60 - 62

Θεωρία και ασκήσεις για τa σημεία στίξης

ΠΗΓΗ: http://users.sch.gr/ipap/

Οριστικό και αόριστο άρθρο

Αρβανιτίδης Θεόδωρος

Τα ζώα της εξοχής

Εργασία για το οριστικό και αόριστο άρθρο 1

Εργασία 2

Σουδίας Γιάννης

ασκήσεις για το αόριστο άρθρο 1

ασκήσεις για το αόριστο άρθρο 2

ασκήσεις για το αόριστο άρθρο 3

users.sch.gr/parantoniou

Επανάληψη στην ενότητα 4 - Τα ζώα που ζουν κοντά μας

Επίθετα και μετοχές
 -  εργασίa 2

Απλές και επαυξημένες προτάσεις -  θεωρία και εργασίες

Ενότητα 1 - Ο φίλος μας το περιβάλλον

Ενότητα 2 - Η ζωή στην πόλη

Ενότητα 3: 28η Οκτωβρίου

Ενότητα 4 - Τα ζώα που ζουν κοντά μας

Ενότητα 5 - 17 Νοέμβρη

Ενότητα 6 - Οι φίλοι μας, οι φίλες μας

Ενότητα 7 - Μουσική

Ενότητα 8 - Χριστούγεννα

Ενότητα 9 - Βιβλία - βιβλιοθήκες

Ενότητα 10 - Μυστήρια - επιστημονική φαντασία

Ενότητα 11 - Παιχνίδια, παιχνίδια, παιχνίδια

Ενότητα 12 - 25η Μαρτίου

Ενότητα 13 - Κατασκευές

Ενότητα 14 - Πάσχα

Ενότητα 15 - Τηλεόραση

Ενότητα 16 - Αθλήματα - σπορ

Ενότητα 17 - Ταξίδια στο διάστημα

ενότητα 4 (τα ζώα που ζουν κοντά μας) from Giorgos Baroutas
ενότητα 4 (εργασιων) from Giorgos Baroutas

 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ  

 ΒΙΒΛΙΟ ΜΑΘΗΤΗ

 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΤΕΤΡΑΔΙΟ ΕΡΓΑΣΙΩΝ

Λύσεις ασκήσεων Βιβλίου μαθητή και τετραδίου εργασιών

Επανάληψη γραμματικών φαινομένων

Επανάληψη και QUIZ   

Μάθε παιδί μου γράμματα

Αρβανιτίδης Θεόδωρος

Επαναληπτικές ασκήσεις στην 4η Ενότητα

Η γραμματική της 4ης Ενότητας συνοπτικά

Παρακολούθησε το παρακάτω βίντεο.

α. Να αφηγηθείς την ιστορία.

β. Ποιο μήνυμα προσπαθεί με χιουμοριστικό τρόπο να μεταφέρει το βίντεο αυτό;